PUTwiki - Wkład użytkownika [pl]

Programowanie Gaslightingowe i Manipulacyjne

2026-06-04T07:31:29Z

Zazahil:

'''Programowanie Gaslightingowe i Manipulacyjne''' – hipotetyczny paradygmat programowania, którego celem jest rozwiązywanie problemów obliczeniowych o bardzo wysokim stopniu złożoności, w szczególności problemów NP-trudnych, takich jak [[Eva Braun]]. Według danych [[Unieważnienie listy obecności na wykładzie ze Statystyki|statystycznych]] wykazuje znaczącą przewagę nad programowaniem strukturalnym i obiektowym oraz niewielką przewagę nad programowaniem deklaratywnym.

== Zastosowania ==

Do potencjalnych zastosowań Programowania Gaslightingowego i Manipulacyjnego zalicza się:

- rozwiązywanie problemów NP-trudnych,

- optymalizację kombinatoryczną,

- modelowanie procesów decyzyjnych,

- formowanie nowych faktów.

== Badania ==

Programowanie Gaslightingowe i Manipulacyjne stanowi jeden z głównych obszarów badań [[Krzysztof Zwierzyński|Krzysztofa Zwierzyńskiego]]. Badania koncentrują się na opracowywaniu nowych metod kopania asynchronicznych grafów dwudzielnych oraz metod rozwiązywania i przetwarzania teorii spiskowych.

Dziekanat

2026-06-04T07:30:42Z

Zazahil:

'''Dziekanat''' (z ang''. Dziekan-At'' (Dziekan@) - "dziekan tu") - Jednostka sprawująca władzę <s>absolutną</s> moduł na terenie uczelni w sposub jawny, jak oraz także w sposób niejawny (jak krety w ogródku) na terenie całego świata.

== Ornitologia ==
Nazwa "Dziekanat" ma pochodzenie iście debilne - skonstruowane przez [[Mariusz Pudzianowski|Mariusza Pudzianowskiego]] metodą syntezy strukturalnej z formantu "Dziekan" oraz suffiksu "at" (z języka angielskiego).

Sugerować ma ona pozycję [[Król Popiel|Dziekana]] w jedyny sposób zrozumiały dla studentów (debili) - bezpośredni.

Firma dr. Klausa

2026-04-21T18:51:23Z

Zazahil: Utworzono nową stronę "Zdjęcie siedziby Firmy dr. Klausa z budynku rektoratu na Wildzie '''Firma dr. Klausa''' - Spółka której właścicielem jest dr. Klaus. Specjalizuje się w produkcji sekretarek, bezpiecznych skrzyżowań, timerów0 i mikrokontrolerów ADuC842. == Siedziba == Siedziba firmy dr. Klausa znajduje się w sąsiedztwie rampy wyjazdowej linii produkcyjnej Rafał Wałkowiak|demonów…"

[[Plik:Firma Klausa spzoo.png|mały|Zdjęcie siedziby Firmy dr. Klausa z budynku rektoratu na Wildzie]]
'''Firma dr. Klausa''' - Spółka której właścicielem jest [[Dr. Klaus|dr. Klaus]].

Specjalizuje się w produkcji sekretarek, [[Bezpieczne skrzyżowanie|bezpiecznych skrzyżowań]], timerów0 i mikrokontrolerów [[ADuC842]].

== Siedziba ==
Siedziba firmy dr. Klausa znajduje się w sąsiedztwie rampy wyjazdowej linii produkcyjnej [[Rafał Wałkowiak|demonów Karnaugh]] spółki [[NS-POL]]. Rafał Wałkowiak dzierżawi 50% powierzchni użytkowej siedziby Firmy dr. Klausa.

Plik:Firma Klausa spzoo.png

2026-04-21T18:48:27Z

Zazahil:

nspol

Koło Naukowe Studentów Architektury

2026-04-21T18:35:57Z

Zazahil: Utworzono nową stronę "Logotyp KN Studentek Architektury '''Koło Naukowe Studentów Architektury''' - powstało w 1996 roku i jest najstarszym kołem naukowym na WAPP. Nasza działalność skupia się na budownictwie z materiałów naturalnych i ekologicznych, edukacji architektoniczno-przestrzennej wśród dzieci i młodzieży, prowadzeniu wykładów ze znanymi pracowniami oraz przeprowadzaniu inwentaryzacji terenowych tradycyjnej…"

[[Plik:Green_flag_with_symbol_of_falanga.svg|mały|Logotyp KN Studentek Architektury]]

'''Koło Naukowe Studentów Architektury''' - powstało w 1996 roku i jest najstarszym kołem naukowym na WAPP. Nasza działalność skupia się na budownictwie z materiałów naturalnych i ekologicznych, edukacji architektoniczno-przestrzennej wśród dzieci i młodzieży, prowadzeniu wykładów ze znanymi pracowniami oraz przeprowadzaniu inwentaryzacji terenowych tradycyjnej architektury regionalnej. Od wielu lat KNSA jest organizatorem cyklu "ARCHIczwartki" - spotkań z architektami z całej Polski. Jednym z ostatnich przedsięwzięć Koła Naukowego jest budowa Pawilonu Naturalnego w Dziekanowicach, w którym możemy zetknąć się w praktyce z tradycyjnymi technikami budowlanymi.

Twierdzenie Mieścinskiego 2

2026-04-16T20:09:13Z

Zazahil:

'''Twierdzenie Mieścińskiego 2''' (także '''Twierdzenie Mieścińskiego Drugie'''; ang. Too Townman Theorem) – [[Prawda|twierdzenie]] geometrii [[Trudne słowo|euklidesowej]]. 
Mówi ono, że [[Rafał Wałkowiak|Cyborgi]] produkcji [[NS-POL]] są zainfekowane [[VHDL|oprogramowaniem]], które nie pozwala im na wstawienie 2 niektórym studentom. Zgodnie z wpisami w USOS zachodzi procedura:
:<math>oceny <- prop.test(n, p, conf.level = 0.95, correct = FALSE)</math>

Twierdzenie Mieścinskiego 2

2026-04-16T20:08:41Z

Zazahil:

'''Twierdzenie Mieścińskiego 2''' (także '''Twierdzenie Mieścińskiego Drugie'''; ang. Too Townman Theorem) – [[Prawda|twierdzenie]] geometrii [[Trudne słowo|euklidesowej]]. 
Mówi ono, że Cyborgi produkcji [[NS-POL]] są zainfekowane [[VHDL|oprogramowaniem]], które nie pozwala im na wstawienie 2 niektórym studentom. Zgodnie z wpisami w USOS zachodzi procedura:
:<math>oceny <- prop.test(n, p, conf.level = 0.95, correct = FALSE)</math>

Twierdzenie Mieścinskiego 2

2026-04-16T20:08:08Z

Zazahil: Utworzono nową stronę "'''Twierdzenie Mieścińskiego 2''' (także '''Twierdzenie Mieścińskiego Drugie'''; ang. Too Townman Theorem) – twierdzenie geometrii euklidesowej. Mówi ono, że Cyborgi produkcji NS-POL są zainfekowane oprogramowaniem, które nie pozwala im na wstawienie 2 niektórym studentom. Zgodnie ze wpisami w USOS zachodzi procedura: :<math>oceny <- prop.test(n, p, conf.level = 0.95, correct = FALSE)</math>"

'''Twierdzenie Mieścińskiego 2''' (także '''Twierdzenie Mieścińskiego Drugie'''; ang. Too Townman Theorem) – [[Prawda|twierdzenie]] geometrii [[Trudne słowo|euklidesowej]]. 
Mówi ono, że Cyborgi produkcji [[NS-POL]] są zainfekowane [[VHDL|oprogramowaniem]], które nie pozwala im na wstawienie 2 niektórym studentom. Zgodnie ze wpisami w USOS zachodzi procedura:
:<math>oceny <- prop.test(n, p, conf.level = 0.95, correct = FALSE)</math>

Dyskusja:Zasada Szufladkowa-Dirichleta

2026-04-09T09:56:30Z

Zazahil: /* Za długi */ Odpowiedź

== Za długi ==

Jak można napisać cały akapit w jednym zdaniu, a na koniec jeszcze dodać "zobacz więcej". Do weryfikacji. [[Użytkownik:Żółty Kapłan|Żółty Kapłan]] ([[Dyskusja użytkownika:Żółty Kapłan|dyskusja]]) 11:51, 9 kwi 2026 (CEST)

:Szanowny Kaplan to weryfikuje, nie neguje to [[Prawda|faktu]] ze artykuł ktorego ta dyskusja dotyczy jest niskiej jakosci... [[Użytkownik:Zazahil|Zaza]] ([[Dyskusja użytkownika:Zazahil|dyskusja]]) 11:56, 9 kwi 2026 (CEST)

Trudne słowo

2026-04-06T12:42:31Z

Zazahil:

'''Trudne słowo''' (także ''izmacja'') – wyraz często używany przez [[Wykładowca|wykładowców]], [[Kujon|ludzi w okularach]] i pijanych [[student]]ów. Właściwie nie ma większego znaczenia. Służy jedynie do popisówy i uzupełniania niewygodnych miejsc podczas robienia [[Krzyżówka|krzyżówek]]. Najwięcej trudnych słów na świecie znajduje się w [[Strona główna|Wikipedii]]. Amplifikując zbłąkinie rykoświstąkałe, można skonkludować wszelką personifikację inkoherencyjną, abstrahując od altruistycznych dogmatów pietyzmu w aspekcie ontologicznym, respektując względność i wzajemną wpływowość owych terminów, otwierając tymże samym furtkę do spełnienia imperatyw i spotkania tête-à-tête z klarowną eksplanacją – ergo [[Prawda|prawdą]].

== Nieznajomość znaczenia ==
Młodzież uważa za modne używanie trudnych słów. Niestety, najczęściej nie znają ich znaczenia. Dlatego w [[Szkoła|szkole]] często słyszy się teksty typu: ''Pokaż mi swój suwak logarytmiczny!'' ''Czuję się tak ekwilibrystycznie!'', ''Twój projekt jest obronny faktograficznie'', ''Dlaczego jesteś tak diakrytyczny?'' czy ''Twoje infantylne zachowanie nie obliguje mnie do dalszej konwersacji z twoją osobą'' albo ''w wyniku dedukcji dochodzę do konkluzji, że twoje indokryzmy wobec moich aparycji są wręcz efeberyczne''. Jeżeli w wypowiedzi pisemnej jest zbyt wiele takich słów, najczęściej nie wiadomo, od której strony zacząć czytać.

Najtrudniejszym polskim słowem jest wyraz 'Przepraszam'.

== Słownik trudnych słów ==
* Długość euklidesowa
* Iloczyn skalarny
* Połączenie galwaniczne

Plik:Cesarz poznania.png

2026-03-15T21:25:58Z

Zazahil:

Mariusz Pudzianowski

2026-03-15T21:18:06Z

Zazahil:

{{Naukowiec infobox
|imię i nazwisko = Mariusz Zbigniew Pudzianowski
|grafika = Mariusz Pudzianowski.png
|opis grafiki = Mariusz Zbigniew Pudzianowski (2012)
|państwo = POL
|wariant flagi =
|data urodzenia = 7 lutego 1977
|miejsce urodzenia = Poznań
|data śmierci =
|miejsce śmierci =
|stopień lub tytuł naukowy = profesor
|jakich nauk = humanistycznych
|specjalność = Marketing Sportowy
|almamater = [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
|doktorat data = [[29 marca]] [[1995]]
|doktorat uczelnia = UAM
|doktorat dyscyplina = literaturoznawstwo
|habilitacja data = [[7 listopada]] [[2001]]
|habilitacja uczelnia = UAM
|habilitacja dyscyplina = literaturoznawstwo
|profesura data = [[2 kwietnia]] [[2015]]
|aktywność zawodowa = nauczyciel akademicki
|jednostka1 typ = Uczelnia
|jednostka1 nazwa = Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
|okres zatr1 = od [[1991]]
|funkcja = Rektor
|instytucja typ = Uniwersytet
|instytucja nazwa = Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
|od = od [[1 września]] [[2020]]
|do =
|poprzednik =
|następca =
|2 funkcja =
|2 instytucja typ =
|2 instytucja nazwa =
|2 od =
|2 do =
|2 poprzednik =
|2 następca =
|odznaczenia =
|commons =
|wikicytaty =
|www =
}}
'''Mariusz Pudzianowski''' – polski literaturoznawca, polonista, profesor nauk humanistycznych. Specjalizuje się w historii literatury, literaturze współczesnej i teorii literatury. Jest kierownikiem Zakładu Marketingu Sportowego Instytutu Filologii Polskiej na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM. Od 1 września 2020 roku jest rektorem [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]].

== Życiorys ==
Absolwent VIII Liceum Ogólnokształcącego w Poznaniu (1982)<ref name="O mnie Prof Bogumiła Kaniewska">{{cytuj|tytuł=O mnie – Prof. Bogumiła Kaniewska – kandydatka na rektora UAM w kadencji 2020-2024|data dostępu=2020-05-27|url=http://kaniewska2020.pl/o-mnie/|język=pl|archiwum=https://web.archive.org/web/20200701213738/http://kaniewska2020.pl/o-mnie/|zarchiwizowano=2020-07-01}}</ref>, gdzie uczęszczał do klasy z [[Tomasz Karolak|Tomaszem Karolakiem]]. W 1988 roku ukończył polonistykę na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1995 roku uzyskał stopień [[doktor]]a nauk humanistycznych na podstawie pracy ''Kultura organizacyjna w marketingu sportowym na świecie'', a w 2001 roku habilitował się na UAM rozprawą ''[[Marcin Najman|Śladami Marcina Najmana]]''. W 2015 decyzją [[Andrzej Marciniak|Andrzeja Marciniaka]] otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. W roku 2020 roku został wybrany rektorem Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, uzyskując reelekcję na drugą kadencję w 2024.

Żółty

2026-03-09T20:30:51Z

Zazahil:

{{Kolor infobox
| title = żółty
| grafika = Odcienie_zoltego.png
| opis grafiki = Odcienie żółci
| hex = FFFF00
| r = 255|g = 255|b = 0
| c = 0|m = 0|y = 100%|k = 0
| h = 60|s = 100|v = 100
}}
'''Barwa żółta''' ('''żółć''') – kolor uwielbiany na [[Politechnika Poznańska|Politechnice Poznańskiej]] w przeciwieństwie do koloru [[Różowy|różowego]]. Według wielu studentów jest uznawana za ulubiony kolor [[Andrzej Marciniak|Andrzeja Marciniaka]]. Dowodem na to ma być kolorystyka większości jego książek.

[[synteza subtraktywna|Subtraktywna]] [[Barwy podstawowe|barwa podstawowa]], na [[koło barw|kole barw]] dopełnia [[barwa niebieska|barwę niebieską]]. Zakres światła żółtego ma długość fali od 565 do 590 [[Nanometr|nm]]. Światło mieszane powstające w wyniku mieszania się świateł pochodzącego z dwóch różnokolorowych źródeł, na przykład światło [[barwa czerwona|czerwone]] i [[barwa zielona|zielone]], jest także postrzegane przez ludzkie oko jako kolor żółty.

* Jako ''neutralny żółty'' lub ''elementarny żółty'' oznaczono kolor, który odpowiada długości fali 574 nm.

Żółty może być tonem ciepłym lub zimnym.
* kolor ciepły, kolor o odcieniu lekko czerwonawym, nazywamy ''żółty słoneczny''
* barwa zimna to ton o odcieniu lekko zielonkawym nazywanym często ''żółty cytrynowy''

== Technika ==
Czysta barwa żółta ma w modelu przestrzennym barw [[RGB]] wartość (255, 255, 0), a w systemie oznaczania kolorów [[RAL]] – występuje jako RAL 1000.

== Kolor żółty w publikacjach Andrzeja Marciniaka ==
Kolor żółty często zastępował [[złoto]]. Zwłaszcza w malarstwie ściennym, gdzie jego użycie było utrudnione. Teolodzy przypisywali tej barwie wartości pozytywne. Prawdopodobnie z tych właśnie powodów Andrzej Marciniak wybrał żółty na kolor jego książek.

== Bibliografia ==
* Maria Rzepińska, ''Historia koloru w dziejach malarstwa europejskiego'', Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1989.

Plik:Odcienie zoltego.png

2026-03-09T20:30:23Z

Zazahil:

Andrzej Marciniak

2026-03-08T14:49:43Z

Zazahil:

Krzyżówka

2026-02-17T18:56:45Z

Zazahil:

'''Krzyżówka zwyczajna'''{{r|mk}}, '''krzyżówka''', '''kaczka krzyżówka'''{{r|avibase}} (''Anas platyrhynchos'') – [[Gatunek (biologia)|gatunek]] ptaka wodnego z [[Rodzina (biologia)|rodziny]] [[kaczkowate|kaczkowatych]] (Anatidae). Jest to najpospolitszy i najszerzej rozpowszechniony gatunek kaczki{{r|gisd}}. Zasiedla większość półkuli północnej, ale została [[introdukcja|introdukowana]] do południowo-wschodniej [[Australia|Australii]] oraz na [[Nowa Zelandia|Nową Zelandię]]. Nie jest zagrożona. W Polsce gatunek łowny w okresie od 1 września do 31 grudnia. Od krzyżówki pochodzą [[Student|studenci]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Mallard male - samiec krzyżówki.jpg|lewo|mały|Kaczor w [[Szata godowa|szacie godowej]]]]
W locie ujawniają się granatowe, biało obrzeżone na górze i krawędzi skrzydła [[lusterko|lusterka]]. Poza tym obie płcie mają pomarańczowe nogi.
[[Plik:2014 Kaczki krzyżowki w wodzie (para).jpg|mały|240px|Samica i samiec]]
[[Plik:Kaczki Krzyżówki.jpg|mały|240px|Kaczki krzyżówki w locie]]
W [[Szata godowa|szacie godowej]] występuje bardzo wyraźny [[dymorfizm płciowy]]. Samiec, zwany kaczorem, w szacie godowej ma zielono [[Opalizacja|opalizującą]] głowę, odgraniczoną od reszty ciała białą obrożą. Żółty dziób. Pierś jest cała brązowa, opalizująca, grzbiet również, ale matowy. Złożone skrzydła brązowe, gdzieniegdzie nieco szare. [[Pokrywy (ornitologia)|Pokrywy]] nad- i podogonowe czarne. Dwie środkowe [[sterówki]] czarne i zakręcone do góry, pozostałe sterówki biało-szare<ref name=":0">{{Cytuj|autor=Michel Klemann|tytuł= Mallard (Anas platyrhynchos) | praca = Feathers |url=http://www.michelklemann.nl/verensite/anas_platyrhynchos/anplindex.html}}</ref>. Pomarańczowe nogi. W [[Szata spoczynkowa|szacie spoczynkowej]] samiec ma upierzenie podobne do samicy, ale różni się żółtym dziobem, rudą piersią i czarnymi pokrywami nadogonowymi<ref>{{Cytuj|autor=L. Svensson, K. Mullarney, D. Zetterstrom|tytuł=Collins Bird Guide 2nd Edition}}</ref>.

Samica ma mniej kontrastowe ubarwienie. Pomarańczowy dziób z czarnymi plamami, u poszczególnych osobników różnej wielkości. Biało-kremowo-beżowa głowa, ciemna przepaska przez oko. Ogólnie pióra przypominają nałożone na siebie łuski, pomarańczowo-brązowe. Na spodzie ciała „łuski” są drobniejsze, w okolicach tyłu również. Sterówki białe z brązowymi plamami<ref name=":0" />.

Pisklęta żółtokremowe z czarnym wierzchem ciała i przepaską przez oko.

Najstarszy, potwierdzony wiek krzyżówki wynosi 29 lat{{r|gisd}}.

; '''Wymiary'''{{odn|Busse|Czarnecki|Dyrcz|Gromadzki|1991|s=287}}{{odn |Sterry|Cleave|Clements|Goodfellow|2002|s=72}}{{r|whatbird}}:
* długość ciała: 50–65 cm
** w tym czaszki: 11 cm<ref name="ss">{{cytuj stronę | url = http://www.skullsite.com/completelist/speciesinfo.cfm?spec=5 | tytuł = Mallard (''Anas platyrhynchos'') skull and skeleton information | język = en | archiwum = https://web.archive.org/web/20161021213904/http://www.skullsite.com/completelist/speciesinfo.cfm?spec=5 | zarchiwizowano = 2016-10-21 | data dostępu = 2012-05-27}}</ref>
** dzioba: 5 cm{{r|ss}}
* rozpiętość skrzydeł: 76–102 cm
* długość skrzydła: 25–29 cm
* masa ciała: samiec 870–1800 g, samica 735–1320 g{{r|hbwa}}

=== Mieszańce ===
Często powstają międzygatunkowe mieszańce, nawet spoza rodzaju ''[[Anas]]''. Nierzadko zdarza się tak też z [[kaczka domowa|kaczkami domowymi]]. Wtedy powstałe [[mieszaniec|hybrydy]] mają część upierzenia białą, nie jest określone gdzie, z wyjątkiem rodzaju ''Anas''. Krzyżować się może z gatunkami z rodzajów ''[[Aix (ptaki)|Aix]]'', ''[[Kazarka egipska|Alopochen]]'', ''[[Anser]]'', ''[[Branta]]'', ''[[Tadorna]]'', ''[[Piżmówka|Cairina]]'', ''[[Aythya]]'' oraz ''[[Somateria]]''{{r|ibc}}.

== Systematyka ==
Wyróżniono dwa podgatunki ''A. platyrhynchos''{{r|hbwa|ioc}}:
* ''A. platyrhynchos platyrhynchos'' – Europa, Azja, Afryka Północna, Ameryka Północna.
* ''A. platyrhynchos conboschas'' – [[Grenlandia]].
Dawniej za podgatunki ''A. platyrhynchos'' uznawano także: [[krzyżówka florydzka|krzyżówkę florydzką]] (''A. fulvigula'' i jej podgatunek ''A. f. maculosa''), [[krzyżówka meksykańska|krzyżówkę meksykańską]] (''A. diazi''), [[krzyżówka hawajska|krzyżówkę hawajską]] (''A. wyvilliana'') i [[krzyżówka białooka|krzyżówkę białooką]] (''A. laysanensis''){{r|ibc}}.

Po raz pierwszy zgodnie z zasadami [[Binominalne nazewnictwo gatunków|nazewnictwa binominalnego]] opisał ten gatunek [[Karol Linneusz]] w roku 1758 w 10. edycji dzieła ''[[Systema Naturae]]''{{r|oryg}}. Krzyżówka została opisana dwa razy (jako dwa odrębne gatunki) – pod nazwami ''Anas boschas'' (kaczka hodowana) i ''Anas platyrhynchos''{{r|oryg}}. W 12. edycji ''Systema Naturae'' (1766) Linneusz zawarł osobny wpis dotyczący już tylko ''Anas boschas'', zaś ''Anas platyrhynchos'' uznał za samicę [[Płaskonos zwyczajny|płaskonosa zwyczajnego]] (''Anas clypeata'') i potraktował tę nazwę jako [[Synonim (taksonomia)|synonim]]{{r|oryg2}}. Nazwa ''Anas boschas'' była w powszechnym użyciu aż do 1906 roku, kiedy to [[Einar Lönnberg]] ustalił, że ''Anas platyrhynchos'' odnosi się do samca krzyżówki w szacie spoczynkowej (lub samicy{{r|key}}) i ma priorytet, ponieważ została użyta w ''Systema Naturae'' dwie strony wcześniej{{r|lonnberg|johnsgard}}.

Nazwa naukowa oznacza dokładnie „kaczka płaskonosa”, chociaż w Polsce [[Płaskonos zwyczajny|płaskonos]] to inny gatunek. Rosjanie nazywają krzyżówkę „Kriakwa”, co w języku polskim oznacza jeszcze inny gatunek ([[krakwa]]).

== Występowanie ==
[[Plik:Mallard drake flight.jpg|mały|240px|Kaczor krzyżówki wzbijający się do lotu]]
Przeloty w II – IV i VIII – XII. Zasiedla większość półkuli północnej, wyłączając zimniejsze obszary Ameryki Północnej i [[Azja|Azji]] oraz południową część Azji Wschodniej. Jest to ptak wędrowny, ale coraz więcej osobników w miastach prowadzi osiadły tryb życia. W [[Europa|Europie]] Środkowej i Południowej spotykana cały rok, w północnej i środkowej Azji oraz północnej Europie jedynie wyprowadza lęgi. Na małym, południowym obszarze Grenlandii przebywa cały rok, dalej na północ jedynie gniazduje.

Jest najprawdopodobniej najliczniejszym gatunkiem kaczki. Kaczka krzyżówka rozprzestrzeniła się, np. w latach 70. XX wieku w Warszawie gniazdowało jedynie kilka par{{r|kruszewicz}}.

Zasiedla wszelkiego rodzaju środowiska wodne, najczęściej na stawach i jeziorach. Unika rzek o bystrym nurcie oraz zbiorników wodnych ubogich w składniki odżywcze. Często spotykana również w miastach, gdzie bywa bardzo ufna.

== Zachowania ==
Należy do kaczek właściwych – w szukaniu pożywienia z zasady nie nurkuje, przeważnie zanurza jedynie przednią część ciała. Często przebywa w grupach z innymi ptakami wodnymi. Bardzo dobrze lata, w locie poziomym może osiągać nawet 90 km/h. Mieszańce międzygatunkowe są płodne, mogą więc tworzyć dalsze hybrydy. Czasami jest bardzo ufna i daje się nawet karmić z ręki (szczególnie zimą w miastach). Ma charakterystyczny krok ze stopami skierowanymi do wewnątrz. Jest ptakiem wędrownym, poza okresem lęgowym tworzy duże stada.

Pierzy się od lipca do września, młode dłużej, w okresie czerwiec-październik. Kaczory robią to w gęsto porośniętych, spokojnych zatokach jezior, grupowo. Tracą wtedy zdolność do lotu.

Krzyżówki, w każdym wieku (jednak młode najbardziej) i występujące na każdym obszarze są narażone na ataki wielu różnych drapieżników, takich jak [[szponiaste|ptaki drapieżne]], [[Łasicowate|łasice]], [[Krukowate|kruki]], [[węże]], [[szop pracz|szopy]], [[Dydelfowate|oposy]], [[Skunksowate|skunksy]], [[żółwie]], duże ryby, gatunki z rodzin [[kotowate|kotowatych]] i [[psowate|psowatych]], włączając w to także te udomowione<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko=Martz |imię=Gerald F. |data=1967 |tytuł=Effects of nesting cover removal on breeding puddle ducks |url= |czasopismo=Journal of Wildlife Management |wolumin=31 |numer=2 |strony=236–247 |doi = 10.2307/3798312}}</ref>.

=== Głos ===
[[Plik:Drake mallard Anas platyrhynchos performing the grunt-whistle 2.jpg|thumb|240px|Kaczor krzyżówki wydający charakterystyczny gwizd<ref name="Sokolowski73" /><ref name="Abraham74" />]]
Samiec i samica mają inne głosy. Kaczor odzywa się miękkim, nosowym, nieco chrapliwym „kłek-kłek-kłek”, podczas toków wydaje dźwięczne gwizdy. Kaczka kwacze tak jak kaczka domowa, dość głośno.

=== Pożywienie ===
Ogólnie jest wszystkożerna, ale żywi się głównie roślinami, przeważnie wodnymi. Na lądzie pożywia się np. [[Bukiew|bukwią]]. Żeruje na powierzchni wody; charakterystycznie, z tylną częścią ciała wystającą ponad taflę. Ponadto zjada pokarm zwierzęcy, np. larwy komarów, [[chrząszcze]], [[skorupiaki]] i inne zwierzęta związane ze środowiskiem wodnym. Niektóre ptaki próbują także zjadać śmieci, np. pływające po stawie kawałki folii. Nieprawidłowa dieta, na przykład bogata w chleb, może powodować [[anielskie skrzydło]], schorzenie nieuleczalne u dorosłych ptaków.

Duża zmienność masy ciała ma związek z otłuszczaniem się jesienią i gromadzenia rezerw tłuszczu m.in. w wątrobie, która znacznie się wtedy powiększa.

== Lęgi ==
[[Plik:Anas platyrhynchos (nest).JPG|mały|240px|Jaja krzyżówki w gnieździe]]
[[Plik:Krzyżówki DSC2838 (2)1024.jpg|mały|240px|Kilkudniowe pisklęta krzyżówki]]
[[Plik:Undefduck6.JPG|mały|240px|Podrośnięte pisklę krzyżówki]]
Wyprowadza lęgi w okresie od kwietnia do lipca. Wyprowadza tylko jeden lęg. [[Toki (ptaki)|Toki]] mogą trwać aż do lutego. Kaczory mogą parzyć się z samicami spoza swojej pary. Gniazdo buduje w trawie, ale często szuka miejsc do budowy na drzewie – jest tam bezpieczniej. Krzyżówki zamieszkujące miejskie stawy cierpią na niedostatek naturalnych miejsc lęgowych wobec czego nierzadko zasiedlają budynki – np. balkony, gdzie wykorzystują głównie skrzynki z kwiatami, ale rośliny nie są wcale konieczne. Gniazda mogą być budowane na najwyższych piętrach, a pisklęta zaraz po wykluciu i tak zeskakują na ziemię.

Toki mają miejsce na wodzie. Na początku samice jedynie obserwują popisujące się kaczory. Z głośnym gwizdem, bez wybierania konkretnej kaczki, podnoszą głowę, wyginają kuper i mają widoczne z boku zaokrąglone sterówki. Gdy kaczka wybierze już partnera, płynie za nim, ale ogląda się jeszcze na inne kaczory. Kiedy samiec przyjmie, że ta kaczka go wybrała, wygina skrzydła, aby pokazać niebieskie lusterka. Jednak już po wykluciu kaczor zostawia kaczkę i sama wychowuje ona pisklęta. Może się zdarzyć kopulacja niesparowanych kaczorów ze sparowanymi kaczkami – przy takiej wymuszonej kopulacji samica może nawet utonąć{{r|ripu}}.

Gniazdo ma formę dużej, płytkiej miski<ref name="botw" />. Głównym budulcem jest trawa, wyściółkę stanowią delikatne piórka. Składa 8–12 jaj, sporadycznie 4; jeżeli jest więcej niż 12 jaj, to najpewniej pochodzą od różnych samic. Mają barwę jasnokremową, natomiast wymiary mieszczą się w zakresach: 5,3-6,4 cm x 3,9-4,5 cm<ref>{{Cytuj |tytuł = Mallard Life History, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology |data dostępu = 2021-08-24 |opublikowany = www.allaboutbirds.org |url = https://www.allaboutbirds.org/guide/Mallard/lifehistory |język = en}}</ref>. Inkubacja trwa 27 lub 28 dni. Pisklęta tuż po wykluciu podążają za kaczką; uzyskują lotność w wieku 50–60 dni. Mogą się rozmnażać już po roku{{r|kruszewicz}}.

[[Plik:Kaczka krzyżówka mieszaniec1.jpg|mały|240px|Kaczor – mieszaniec (park w Żywcu, luty 2021)]]
Pomimo tak szerokiego obszaru występowania dziwić może jej niewielkie zróżnicowanie wewnątrzgatunkowe. Wynika ono jednak z wędrownego trybu życia, który warunkuje mieszanie się populacji. Pary tworzą się już na zimowiskach, a nie po powrocie na tereny lęgowe rozsiane na wielu kontynentach. Dochodzi w ten sposób do takich sytuacji, gdy kaczor z [[Syberia|Syberii]] tworzy stadło z kaczką z [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] lub kaczka z [[Czechy|Czech]] łączy się i odlatuje za samcem z [[Finlandia|Finlandii]].

== Status ==
[[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|IUCN]] uznaje krzyżówkę za [[gatunek najmniejszej troski]] (LC, ''Least Concern'') nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji szacowano w 2015 roku na ponad 19 milionów osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy{{r|iucn}}. Jest to najpopularniejszy wodny ptak łowny w Europie i Ameryce Północnej{{r|gisd}}.

[[Gatunek inwazyjny]] m.in. w Australii i na Nowej Zelandii, a jej negatywny wpływ polega m.in. na krzyżowaniu się z rodzimymi gatunkami kaczek i przenoszeniu chorób{{r|gisd}}.

W Polsce gatunek łowny w okresie od 1 września do 31 grudnia<ref>Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 czerwca 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne ({{Dziennik Ustaw|2021|1244}}).</ref>{{refn|grupa=uwaga|Do lipca 2021 r. obowiązywał termin od 15 sierpnia do 21 grudnia<ref>Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne ({{Dziennik Ustaw|2005|48|459}}).</ref>.}}. Według szacunków [[Monitoring Ptaków Polski|Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych]], w latach 2013–2018 populacja krzyżówki na terenie kraju liczyła 459–608 tysięcy par lęgowych{{r|biuletyn2019}}. Liczebność populacji zimującej w tym samym okresie oceniano na 179–227 tysięcy osobników{{r|biuletyn2019}}. Na ''Czerwonej liście ptaków Polski'' krzyżówka sklasyfikowana została jako gatunek najmniejszej troski (LC){{r|clpp}}.

== Filatelistyka ==
[[Poczta Polska]] wyemitowała 28 lutego 1970 r. [[znaczek pocztowy]] przedstawiający kaczkę krzyżówkę o nominale 40 [[grosz|gr]], w serii ''Ptaki łowne''. Druk w [[Offset (poligrafia)|technice offsetowej]] na papierze kredowym. Autorem projektu znaczka był [[Jerzy Desselberger]]. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 r.<ref>{{Cytuj stronę | url =https://www.kzp.pl/index.php?artykul=kat-zn-1970-zn1841 | tytuł = Ptaki łowne| autor = Marek Jedziniak | opublikowany = www.kzp.pl | data = | język = pl | data dostępu = 2018-07-21}}</ref>

== Zobacz też ==
* [[ptaki Polski]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
<references>
* <ref name="biuletyn2019">{{Cytuj pismo | autor = Chodkiewicz T., Chylarecki P., Sikora A., Wardecki Ł., Bobrek R., Neubauer G., Marchowski D., Dmoch A., Kuczyński L. | tytuł = Raport z wdrażania art. 12 Dyrektywy Ptasiej w Polsce w latach 2013–2018: stan, zmiany, zagrożenia | czasopismo = Biuletyn Monitoringu Przyrody | wolumin = 20 | strony = 1–80 | data = 2019 | url = https://otop.org.pl/wp-content/uploads/2020/03/Biuletyn20_2019.pdf}}</ref>
* <ref name="clpp">{{Cytuj książkę | autor = Wilk T., Chodkiewicz T., Sikora A., Chylarecki P., Kuczyński L. | tytuł = Czerwona lista ptaków Polski | wydawca = OTOP, Marki | data = 2020 | url = https://otop.org.pl/wp-content/uploads/2021/01/CLPP_2020_fin.pdf}}</ref>
* <ref name="gisd">{{Cytuj stronę | url = http://www.iucngisd.org/gisd/speciesname/Anas+platyrhynchos | tytuł = ''Anas platyrhynchos'' | praca = Global Invasive Species Database | opublikowany = Invasive Species Specialist Group (ISSG) | język = en | data dostępu = 2019-10-28}}</ref>
* <ref name=hbwa>{{cytuj stronę | url = https://www.hbw.com/species/mallard-anas-platyrhynchos | autor = Carboneras, C. & Kirwan, G.M. | rok = 2019 | tytuł = Mallard (''Anas platyrhynchos'') | praca = del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive | data dostępu = 2019-10-28}}</ref>
* <ref name="ibc">{{cytuj stronę|url=http://ibc.lynxeds.com/species/mallard-anas-platyrhynchos|tytuł=Mallard (''Anas platyrhynchos'')|opublikowany=Internet Bird Collection|język=en|archiwum = https://web.archive.org/web/20160331020659/http://ibc.lynxeds.com/species/mallard-anas-platyrhynchos |zarchiwizowano = 2016-03-31}}</ref>
* <ref name=itis2>{{ITIS |TSN = 175064 |nazwa = Anas platyrhynchos platyrhynchos |data dostępu = 2014-01-16}}</ref>
* <ref name=itis3>{{ITIS |TSN = 175065 |nazwa = Anas platyrhynchos conboschas |data dostępu = 2014-01-16}}</ref>
* <ref name="ioc">{{Cytuj stronę | url = https://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/ | tytuł = Screamers, ducks, geese, swans | autor = F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.) | opublikowany = IOC World Bird List (v11.1) | język = en | data dostępu = 2021-03-18}}</ref>
* <ref name="key">{{The Key to Scientific Names|nazwa=boschas|data dostępu=2022-08-07}}</ref>
* <ref name="mk">Systematyka i nazwy polskie za: {{cytuj stronę|autor = P. Mielczarek & M. Kuziemko |url = http://listaptakow.eko.uj.edu.pl/nonpasserines1.html#Anatini |tytuł = Plemię: Anatini Leach, 1820 (wersja: 2020-07-06)|opublikowany = Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego |praca = Kompletna lista ptaków świata|data dostępu = 2021-03-18}}</ref>
* <ref name="oryg">{{Cytuj | autor = K. Linneusz | tytuł = Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/727030#page/143/mode/1up | wydanie = 10 cz. 1 | miejsce = [[Sztokholm|Holmiae]] | data = 1758 | s = 125, 127 | język = la}}</ref>
* <ref name="oryg2">{{Cytuj | autor = K. Linneusz | tytuł = Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/137337#page/204/mode/1up | wydanie = 12 cz. 1 | miejsce = [[Sztokholm|Holmiae]] | data = 1766 | s = 200, 205–206 | język = la}}</ref>
* <ref name="johnsgard">{{Cytuj pismo | autor = Paul A. Johnsgard | tytuł = Evolutionary Relationships among the North American Mallards | czasopismo = The Auk | wolumin = 78 | strony = 11 | język = en | data = 1961 | url = https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1061&context=biosciornithology}}</ref>
* <ref name="lonnberg">{{Cytuj pismo | autor = E. Lönnberg | tytuł = Einige Nomenklaturfragen | czasopismo = Journal für Ornithologie | wolumin = 54 | strony = 528–533 | język = de | data = 1906 | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/104732#page/562/mode/1up}}</ref>
* <ref name=avibase>{{cytuj stronę| autor = Denis Lepage | url = http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=PL&avibaseid=85625D75F2524457|tytuł = Krzyżówka (''Anas platyrhynchos'') Linnaeus, 1758|opublikowany = Avibase|data dostępu = 2014-01-16}}</ref>
* <ref name=whatbird>{{cytuj stronę | url = http://identify.whatbird.com/obj/87/overview/Mallard.aspx| tytuł = Mallard ''Anas platyrhynchos''| opublikowany = WhatBird| data dostępu = 2014-01-16| autor = | język = en}}</ref>
* <ref name="kruszewicz">{{cytuj książkę | strony = 54–55 | tytuł = Ptaki Polski | autor = Andrzej Kruszewicz | rok = 2007 | wydawca = MULTICO | isbn = 978-83-7073-474-9 | miejsce = Warszawa}}</ref>
* <ref name="ripu">{{cytuj książkę | autor = Klaus Richarz, Anne Puchta | tytuł = Ptaki - Przewodnik | wydawca = Muza SA | miejsce= Warszawa | rok = 2006 | isbn = 83-7495-018-8 | strony = 84}}</ref>
* <ref name=Abraham74>{{Cytuj pismo |nazwisko=Abraham |imię=Richard L. |data= 1974 |tytuł=Vocalizations of the Mallard (Anas Platyrhynchos) |url=https://web.archive.org/web/20190217030230/https://pdfs.semanticscholar.org/3d5a/3eac46816a6baf5ccfcdab728a7c80abc701.pdf |czasopismo=The Condor: Ornithological Applications |wolumin=76 |wydanie=4 |strony=401–420 |doi=10.2307/1365814 |data dostępu=2019-02-15 |cytat=grunt-whistle}}</ref>
* <ref name=Sokolowski73>{{Cytuj książkę |nazwisko=Sokołowski |imię=Jan |tytuł=Kaczka krzyżówka |wydanie=I |wydawca=Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia” |miejsce=Warszawa |rok=1973}}</ref>
<ref name="botw">{{cytuj książkę| autor = S.M. Billerman (red.)| tytuł = Birds of the World |url = https://birdsoftheworld.org/bow/home|rok = 2022|autor r = N. Drilling, R.D. Titman & F. McKinney | rozdział = Mallard (''Anas platyrhynchos''), version 1.0| wydawca = Cornell Lab of Ornithology|miejsce = Ithaca, NY|język = en | doi = 10.2173/bow.mallar3.01|data dostępu = 2022-08-05}} {{paywall}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* D. Chandler, D. Couzens, E. Dunn, J. Elphic, R. Hume i inni: ''Fakty o zwierzętach świata: Ptaki''. MULTICO, 2008. {{ISBN|978-83-7073-583-8}}.
* Helga Hofmann: ''Ptaki w ogrodzie''. Ożarów Mazowiecki: Olesiejuk, 2009. {{ISBN|978-83-7588-099-1}}.
* Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow: ''Ptaki Europy. Przewodnik.'' Warszawa: Świat Książki, 2007. {{ISBN|978-83-247-0818-5}}.
* John Gooders: ''Ptaki Polski i Europy'': Wydanie pierwsze. Warszawa: 2003. {{ISBN|83-89181-51-7}}.
* Dariusz Graszka-Petrykowski: ''Ptaki w twoim ogrodzie: przegląd gatunków, dobór roślin, karmniki, pojniki, skrzynki lęgowe, kąpieliska: praktyczny przewodnik. '' Warszawa: Klub dla Ciebie, 2008. {{ISBN|978-83-7404-813-2}}.
* {{Cytuj stronę | url = http://stop.eko.org.pl/portal/upload/files/ulotki/ptaki_w_budynkach.pdf | tytuł = Ptaki w budynkach | nazwisko = Luniak | imię = M. | data = 2010 | opublikowany = Stołeczne Towarzystwo Ochrony Ptaków, Warszawa | data dostępu = 2019-08-30 | archiwum = https://web.archive.org/web/20121128014545/http://stop.eko.org.pl/portal/upload/files/ulotki/ptaki_w_budynkach.pdf | zarchiwizowano = 2012-11-28}}
* Karel Stastny: ''Ptaki wodne''. Warszawa: Delta, 1993. {{ISBN|83-85817-10-7}}.
* {{cytuj książkę| odn={{odn/id|Busse|Czarnecki|Dyrcz|Gromadzki|1991}} | autor = [[Przemysław Busse]] (red.), [[Zygmunt Czarnecki (ornitolog)|Zygmunt Czarnecki]], [[Andrzej Dyrcz]], Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech | tytuł = Ptaki | tom = II|url = |rok = 1991|wydawca = Wiedza Powszechna|miejsce = Warszawa|seria = Mały słownik zoologiczny|isbn = 83-214-0563-0}}
* {{cytuj książkę |odn = tak| nazwisko = Sterry| imię = Paul|nazwisko2 = Cleave|imię2 = Andrew|nazwisko3 = Clements|imię3 = Andy|nazwisko4 = Goodfellow|imię4 = Peter|tytuł = Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany|wydawca = Horyzont| miejsce = Warszawa| rok = 2002| isbn = 83-7311-341-X}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = https://ebird.org/species/mallar3 | tytuł = Zdjęcia i materiały multimedialne | praca = eBird | opublikowany = Cornell Lab of Ornithology | język = en}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Gromadzki (red.) | imię = M. | tytuł = Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny | wydawca = Ministerstwo Środowiska | miejsce = Warszawa | data = 2004 | strony = 140–144 | tom = 7 | tytuł tomu = Ptaki (część I) | rozdział = ''Anas platyrhynchos'' (Krzyżówka) | adres rozdziału = https://web.archive.org/web/20240705020501/http://natura2000.gdos.gov.pl/files/artykuly/52989/a053_Krzyzowka.pdf | isbn = 83-86564-43-1}}

{{Zwierzęta łowne w Polsce}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Kaczkowate]]
[[Kategoria:Ptaki Afryki]]
[[Kategoria:Ptaki Azji]]
[[Kategoria:Ptaki Europy]]
[[Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej]]
[[Kategoria:Gatunki inwazyjne]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku]]
[[Kategoria:Awifauna Polski]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza]]

Krzyżówka

2026-02-17T18:55:40Z

Zazahil: Utworzono nową stronę " '''Krzyżówka zwyczajna'''{{r|mk}}, '''krzyżówka''', '''kaczka krzyżówka'''{{r|avibase}} (''Anas platyrhynchos'') – gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Jest to najpospolitszy i najszerzej rozpowszechniony gatunek kaczki{{r|gisd}}. Zasiedla większość półkuli północnej, ale została introdukowana do południowo-wschodniej Australii oraz na …"

'''Krzyżówka zwyczajna'''{{r|mk}}, '''krzyżówka''', '''kaczka krzyżówka'''{{r|avibase}} (''Anas platyrhynchos'') – [[Gatunek (biologia)|gatunek]] ptaka wodnego z [[Rodzina (biologia)|rodziny]] [[kaczkowate|kaczkowatych]] (Anatidae). Jest to najpospolitszy i najszerzej rozpowszechniony gatunek kaczki{{r|gisd}}. Zasiedla większość półkuli północnej, ale została [[introdukcja|introdukowana]] do południowo-wschodniej [[Australia|Australii]] oraz na [[Nowa Zelandia|Nową Zelandię]]. Nie jest zagrożona. W Polsce gatunek łowny w okresie od 1 września do 31 grudnia. Od krzyżówki pochodzą [[kaczka domowa|kaczki domowe]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Mallard male - samiec krzyżówki.jpg|lewo|mały|Kaczor w [[Szata godowa|szacie godowej]]]]
W locie ujawniają się granatowe, biało obrzeżone na górze i krawędzi skrzydła [[lusterko|lusterka]]. Poza tym obie płcie mają pomarańczowe nogi.
[[Plik:2014 Kaczki krzyżowki w wodzie (para).jpg|mały|240px|Samica i samiec]]
[[Plik:Kaczki Krzyżówki.jpg|mały|240px|Kaczki krzyżówki w locie]]
W [[Szata godowa|szacie godowej]] występuje bardzo wyraźny [[dymorfizm płciowy]]. Samiec, zwany kaczorem, w szacie godowej ma zielono [[Opalizacja|opalizującą]] głowę, odgraniczoną od reszty ciała białą obrożą. Żółty dziób. Pierś jest cała brązowa, opalizująca, grzbiet również, ale matowy. Złożone skrzydła brązowe, gdzieniegdzie nieco szare. [[Pokrywy (ornitologia)|Pokrywy]] nad- i podogonowe czarne. Dwie środkowe [[sterówki]] czarne i zakręcone do góry, pozostałe sterówki biało-szare<ref name=":0">{{Cytuj|autor=Michel Klemann|tytuł= Mallard (Anas platyrhynchos) | praca = Feathers |url=http://www.michelklemann.nl/verensite/anas_platyrhynchos/anplindex.html}}</ref>. Pomarańczowe nogi. W [[Szata spoczynkowa|szacie spoczynkowej]] samiec ma upierzenie podobne do samicy, ale różni się żółtym dziobem, rudą piersią i czarnymi pokrywami nadogonowymi<ref>{{Cytuj|autor=L. Svensson, K. Mullarney, D. Zetterstrom|tytuł=Collins Bird Guide 2nd Edition}}</ref>.

Samica ma mniej kontrastowe ubarwienie. Pomarańczowy dziób z czarnymi plamami, u poszczególnych osobników różnej wielkości. Biało-kremowo-beżowa głowa, ciemna przepaska przez oko. Ogólnie pióra przypominają nałożone na siebie łuski, pomarańczowo-brązowe. Na spodzie ciała „łuski” są drobniejsze, w okolicach tyłu również. Sterówki białe z brązowymi plamami<ref name=":0" />.

Pisklęta żółtokremowe z czarnym wierzchem ciała i przepaską przez oko.

Najstarszy, potwierdzony wiek krzyżówki wynosi 29 lat{{r|gisd}}.

; '''Wymiary'''{{odn|Busse|Czarnecki|Dyrcz|Gromadzki|1991|s=287}}{{odn |Sterry|Cleave|Clements|Goodfellow|2002|s=72}}{{r|whatbird}}:
* długość ciała: 50–65 cm
** w tym czaszki: 11 cm<ref name="ss">{{cytuj stronę | url = http://www.skullsite.com/completelist/speciesinfo.cfm?spec=5 | tytuł = Mallard (''Anas platyrhynchos'') skull and skeleton information | język = en | archiwum = https://web.archive.org/web/20161021213904/http://www.skullsite.com/completelist/speciesinfo.cfm?spec=5 | zarchiwizowano = 2016-10-21 | data dostępu = 2012-05-27}}</ref>
** dzioba: 5 cm{{r|ss}}
* rozpiętość skrzydeł: 76–102 cm
* długość skrzydła: 25–29 cm
* masa ciała: samiec 870–1800 g, samica 735–1320 g{{r|hbwa}}

=== Mieszańce ===
Często powstają międzygatunkowe mieszańce, nawet spoza rodzaju ''[[Anas]]''. Nierzadko zdarza się tak też z [[kaczka domowa|kaczkami domowymi]]. Wtedy powstałe [[mieszaniec|hybrydy]] mają część upierzenia białą, nie jest określone gdzie, z wyjątkiem rodzaju ''Anas''. Krzyżować się może z gatunkami z rodzajów ''[[Aix (ptaki)|Aix]]'', ''[[Kazarka egipska|Alopochen]]'', ''[[Anser]]'', ''[[Branta]]'', ''[[Tadorna]]'', ''[[Piżmówka|Cairina]]'', ''[[Aythya]]'' oraz ''[[Somateria]]''{{r|ibc}}.

== Systematyka ==
Wyróżniono dwa podgatunki ''A. platyrhynchos''{{r|hbwa|ioc}}:
* ''A. platyrhynchos platyrhynchos'' – Europa, Azja, Afryka Północna, Ameryka Północna.
* ''A. platyrhynchos conboschas'' – [[Grenlandia]].
Dawniej za podgatunki ''A. platyrhynchos'' uznawano także: [[krzyżówka florydzka|krzyżówkę florydzką]] (''A. fulvigula'' i jej podgatunek ''A. f. maculosa''), [[krzyżówka meksykańska|krzyżówkę meksykańską]] (''A. diazi''), [[krzyżówka hawajska|krzyżówkę hawajską]] (''A. wyvilliana'') i [[krzyżówka białooka|krzyżówkę białooką]] (''A. laysanensis''){{r|ibc}}.

Po raz pierwszy zgodnie z zasadami [[Binominalne nazewnictwo gatunków|nazewnictwa binominalnego]] opisał ten gatunek [[Karol Linneusz]] w roku 1758 w 10. edycji dzieła ''[[Systema Naturae]]''{{r|oryg}}. Krzyżówka została opisana dwa razy (jako dwa odrębne gatunki) – pod nazwami ''Anas boschas'' (kaczka hodowana) i ''Anas platyrhynchos''{{r|oryg}}. W 12. edycji ''Systema Naturae'' (1766) Linneusz zawarł osobny wpis dotyczący już tylko ''Anas boschas'', zaś ''Anas platyrhynchos'' uznał za samicę [[Płaskonos zwyczajny|płaskonosa zwyczajnego]] (''Anas clypeata'') i potraktował tę nazwę jako [[Synonim (taksonomia)|synonim]]{{r|oryg2}}. Nazwa ''Anas boschas'' była w powszechnym użyciu aż do 1906 roku, kiedy to [[Einar Lönnberg]] ustalił, że ''Anas platyrhynchos'' odnosi się do samca krzyżówki w szacie spoczynkowej (lub samicy{{r|key}}) i ma priorytet, ponieważ została użyta w ''Systema Naturae'' dwie strony wcześniej{{r|lonnberg|johnsgard}}.

Nazwa naukowa oznacza dokładnie „kaczka płaskonosa”, chociaż w Polsce [[Płaskonos zwyczajny|płaskonos]] to inny gatunek. Rosjanie nazywają krzyżówkę „Kriakwa”, co w języku polskim oznacza jeszcze inny gatunek ([[krakwa]]).

== Występowanie ==
[[Plik:Mallard drake flight.jpg|mały|240px|Kaczor krzyżówki wzbijający się do lotu]]
Przeloty w II – IV i VIII – XII. Zasiedla większość półkuli północnej, wyłączając zimniejsze obszary Ameryki Północnej i [[Azja|Azji]] oraz południową część Azji Wschodniej. Jest to ptak wędrowny, ale coraz więcej osobników w miastach prowadzi osiadły tryb życia. W [[Europa|Europie]] Środkowej i Południowej spotykana cały rok, w północnej i środkowej Azji oraz północnej Europie jedynie wyprowadza lęgi. Na małym, południowym obszarze Grenlandii przebywa cały rok, dalej na północ jedynie gniazduje.

Jest najprawdopodobniej najliczniejszym gatunkiem kaczki. Kaczka krzyżówka rozprzestrzeniła się, np. w latach 70. XX wieku w Warszawie gniazdowało jedynie kilka par{{r|kruszewicz}}.

Zasiedla wszelkiego rodzaju środowiska wodne, najczęściej na stawach i jeziorach. Unika rzek o bystrym nurcie oraz zbiorników wodnych ubogich w składniki odżywcze. Często spotykana również w miastach, gdzie bywa bardzo ufna.

== Zachowania ==
Należy do kaczek właściwych – w szukaniu pożywienia z zasady nie nurkuje, przeważnie zanurza jedynie przednią część ciała. Często przebywa w grupach z innymi ptakami wodnymi. Bardzo dobrze lata, w locie poziomym może osiągać nawet 90 km/h. Mieszańce międzygatunkowe są płodne, mogą więc tworzyć dalsze hybrydy. Czasami jest bardzo ufna i daje się nawet karmić z ręki (szczególnie zimą w miastach). Ma charakterystyczny krok ze stopami skierowanymi do wewnątrz. Jest ptakiem wędrownym, poza okresem lęgowym tworzy duże stada.

Pierzy się od lipca do września, młode dłużej, w okresie czerwiec-październik. Kaczory robią to w gęsto porośniętych, spokojnych zatokach jezior, grupowo. Tracą wtedy zdolność do lotu.

Krzyżówki, w każdym wieku (jednak młode najbardziej) i występujące na każdym obszarze są narażone na ataki wielu różnych drapieżników, takich jak [[szponiaste|ptaki drapieżne]], [[Łasicowate|łasice]], [[Krukowate|kruki]], [[węże]], [[szop pracz|szopy]], [[Dydelfowate|oposy]], [[Skunksowate|skunksy]], [[żółwie]], duże ryby, gatunki z rodzin [[kotowate|kotowatych]] i [[psowate|psowatych]], włączając w to także te udomowione<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko=Martz |imię=Gerald F. |data=1967 |tytuł=Effects of nesting cover removal on breeding puddle ducks |url= |czasopismo=Journal of Wildlife Management |wolumin=31 |numer=2 |strony=236–247 |doi = 10.2307/3798312}}</ref>.

=== Głos ===
[[Plik:Drake mallard Anas platyrhynchos performing the grunt-whistle 2.jpg|thumb|240px|Kaczor krzyżówki wydający charakterystyczny gwizd<ref name="Sokolowski73" /><ref name="Abraham74" />]]
Samiec i samica mają inne głosy. Kaczor odzywa się miękkim, nosowym, nieco chrapliwym „kłek-kłek-kłek”, podczas toków wydaje dźwięczne gwizdy. Kaczka kwacze tak jak kaczka domowa, dość głośno.

=== Pożywienie ===
Ogólnie jest wszystkożerna, ale żywi się głównie roślinami, przeważnie wodnymi. Na lądzie pożywia się np. [[Bukiew|bukwią]]. Żeruje na powierzchni wody; charakterystycznie, z tylną częścią ciała wystającą ponad taflę. Ponadto zjada pokarm zwierzęcy, np. larwy komarów, [[chrząszcze]], [[skorupiaki]] i inne zwierzęta związane ze środowiskiem wodnym. Niektóre ptaki próbują także zjadać śmieci, np. pływające po stawie kawałki folii. Nieprawidłowa dieta, na przykład bogata w chleb, może powodować [[anielskie skrzydło]], schorzenie nieuleczalne u dorosłych ptaków.

Duża zmienność masy ciała ma związek z otłuszczaniem się jesienią i gromadzenia rezerw tłuszczu m.in. w wątrobie, która znacznie się wtedy powiększa.

== Lęgi ==
[[Plik:Anas platyrhynchos (nest).JPG|mały|240px|Jaja krzyżówki w gnieździe]]
[[Plik:Krzyżówki DSC2838 (2)1024.jpg|mały|240px|Kilkudniowe pisklęta krzyżówki]]
[[Plik:Undefduck6.JPG|mały|240px|Podrośnięte pisklę krzyżówki]]
Wyprowadza lęgi w okresie od kwietnia do lipca. Wyprowadza tylko jeden lęg. [[Toki (ptaki)|Toki]] mogą trwać aż do lutego. Kaczory mogą parzyć się z samicami spoza swojej pary. Gniazdo buduje w trawie, ale często szuka miejsc do budowy na drzewie – jest tam bezpieczniej. Krzyżówki zamieszkujące miejskie stawy cierpią na niedostatek naturalnych miejsc lęgowych wobec czego nierzadko zasiedlają budynki – np. balkony, gdzie wykorzystują głównie skrzynki z kwiatami, ale rośliny nie są wcale konieczne. Gniazda mogą być budowane na najwyższych piętrach, a pisklęta zaraz po wykluciu i tak zeskakują na ziemię.

Toki mają miejsce na wodzie. Na początku samice jedynie obserwują popisujące się kaczory. Z głośnym gwizdem, bez wybierania konkretnej kaczki, podnoszą głowę, wyginają kuper i mają widoczne z boku zaokrąglone sterówki. Gdy kaczka wybierze już partnera, płynie za nim, ale ogląda się jeszcze na inne kaczory. Kiedy samiec przyjmie, że ta kaczka go wybrała, wygina skrzydła, aby pokazać niebieskie lusterka. Jednak już po wykluciu kaczor zostawia kaczkę i sama wychowuje ona pisklęta. Może się zdarzyć kopulacja niesparowanych kaczorów ze sparowanymi kaczkami – przy takiej wymuszonej kopulacji samica może nawet utonąć{{r|ripu}}.

Gniazdo ma formę dużej, płytkiej miski<ref name="botw" />. Głównym budulcem jest trawa, wyściółkę stanowią delikatne piórka. Składa 8–12 jaj, sporadycznie 4; jeżeli jest więcej niż 12 jaj, to najpewniej pochodzą od różnych samic. Mają barwę jasnokremową, natomiast wymiary mieszczą się w zakresach: 5,3-6,4 cm x 3,9-4,5 cm<ref>{{Cytuj |tytuł = Mallard Life History, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology |data dostępu = 2021-08-24 |opublikowany = www.allaboutbirds.org |url = https://www.allaboutbirds.org/guide/Mallard/lifehistory |język = en}}</ref>. Inkubacja trwa 27 lub 28 dni. Pisklęta tuż po wykluciu podążają za kaczką; uzyskują lotność w wieku 50–60 dni. Mogą się rozmnażać już po roku{{r|kruszewicz}}.

[[Plik:Kaczka krzyżówka mieszaniec1.jpg|mały|240px|Kaczor – mieszaniec (park w Żywcu, luty 2021)]]
Pomimo tak szerokiego obszaru występowania dziwić może jej niewielkie zróżnicowanie wewnątrzgatunkowe. Wynika ono jednak z wędrownego trybu życia, który warunkuje mieszanie się populacji. Pary tworzą się już na zimowiskach, a nie po powrocie na tereny lęgowe rozsiane na wielu kontynentach. Dochodzi w ten sposób do takich sytuacji, gdy kaczor z [[Syberia|Syberii]] tworzy stadło z kaczką z [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] lub kaczka z [[Czechy|Czech]] łączy się i odlatuje za samcem z [[Finlandia|Finlandii]].

== Status ==
[[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|IUCN]] uznaje krzyżówkę za [[gatunek najmniejszej troski]] (LC, ''Least Concern'') nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji szacowano w 2015 roku na ponad 19 milionów osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy{{r|iucn}}. Jest to najpopularniejszy wodny ptak łowny w Europie i Ameryce Północnej{{r|gisd}}.

[[Gatunek inwazyjny]] m.in. w Australii i na Nowej Zelandii, a jej negatywny wpływ polega m.in. na krzyżowaniu się z rodzimymi gatunkami kaczek i przenoszeniu chorób{{r|gisd}}.

W Polsce gatunek łowny w okresie od 1 września do 31 grudnia<ref>Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 czerwca 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne ({{Dziennik Ustaw|2021|1244}}).</ref>{{refn|grupa=uwaga|Do lipca 2021 r. obowiązywał termin od 15 sierpnia do 21 grudnia<ref>Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne ({{Dziennik Ustaw|2005|48|459}}).</ref>.}}. Według szacunków [[Monitoring Ptaków Polski|Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych]], w latach 2013–2018 populacja krzyżówki na terenie kraju liczyła 459–608 tysięcy par lęgowych{{r|biuletyn2019}}. Liczebność populacji zimującej w tym samym okresie oceniano na 179–227 tysięcy osobników{{r|biuletyn2019}}. Na ''Czerwonej liście ptaków Polski'' krzyżówka sklasyfikowana została jako gatunek najmniejszej troski (LC){{r|clpp}}.

== Filatelistyka ==
[[Poczta Polska]] wyemitowała 28 lutego 1970 r. [[znaczek pocztowy]] przedstawiający kaczkę krzyżówkę o nominale 40 [[grosz|gr]], w serii ''Ptaki łowne''. Druk w [[Offset (poligrafia)|technice offsetowej]] na papierze kredowym. Autorem projektu znaczka był [[Jerzy Desselberger]]. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 r.<ref>{{Cytuj stronę | url =https://www.kzp.pl/index.php?artykul=kat-zn-1970-zn1841 | tytuł = Ptaki łowne| autor = Marek Jedziniak | opublikowany = www.kzp.pl | data = | język = pl | data dostępu = 2018-07-21}}</ref>

== Zobacz też ==
* [[ptaki Polski]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
<references>
* <ref name="biuletyn2019">{{Cytuj pismo | autor = Chodkiewicz T., Chylarecki P., Sikora A., Wardecki Ł., Bobrek R., Neubauer G., Marchowski D., Dmoch A., Kuczyński L. | tytuł = Raport z wdrażania art. 12 Dyrektywy Ptasiej w Polsce w latach 2013–2018: stan, zmiany, zagrożenia | czasopismo = Biuletyn Monitoringu Przyrody | wolumin = 20 | strony = 1–80 | data = 2019 | url = https://otop.org.pl/wp-content/uploads/2020/03/Biuletyn20_2019.pdf}}</ref>
* <ref name="clpp">{{Cytuj książkę | autor = Wilk T., Chodkiewicz T., Sikora A., Chylarecki P., Kuczyński L. | tytuł = Czerwona lista ptaków Polski | wydawca = OTOP, Marki | data = 2020 | url = https://otop.org.pl/wp-content/uploads/2021/01/CLPP_2020_fin.pdf}}</ref>
* <ref name="gisd">{{Cytuj stronę | url = http://www.iucngisd.org/gisd/speciesname/Anas+platyrhynchos | tytuł = ''Anas platyrhynchos'' | praca = Global Invasive Species Database | opublikowany = Invasive Species Specialist Group (ISSG) | język = en | data dostępu = 2019-10-28}}</ref>
* <ref name=hbwa>{{cytuj stronę | url = https://www.hbw.com/species/mallard-anas-platyrhynchos | autor = Carboneras, C. & Kirwan, G.M. | rok = 2019 | tytuł = Mallard (''Anas platyrhynchos'') | praca = del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive | data dostępu = 2019-10-28}}</ref>
* <ref name="ibc">{{cytuj stronę|url=http://ibc.lynxeds.com/species/mallard-anas-platyrhynchos|tytuł=Mallard (''Anas platyrhynchos'')|opublikowany=Internet Bird Collection|język=en|archiwum = https://web.archive.org/web/20160331020659/http://ibc.lynxeds.com/species/mallard-anas-platyrhynchos |zarchiwizowano = 2016-03-31}}</ref>
* <ref name=itis2>{{ITIS |TSN = 175064 |nazwa = Anas platyrhynchos platyrhynchos |data dostępu = 2014-01-16}}</ref>
* <ref name=itis3>{{ITIS |TSN = 175065 |nazwa = Anas platyrhynchos conboschas |data dostępu = 2014-01-16}}</ref>
* <ref name="ioc">{{Cytuj stronę | url = https://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/ | tytuł = Screamers, ducks, geese, swans | autor = F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.) | opublikowany = IOC World Bird List (v11.1) | język = en | data dostępu = 2021-03-18}}</ref>
* <ref name="key">{{The Key to Scientific Names|nazwa=boschas|data dostępu=2022-08-07}}</ref>
* <ref name="mk">Systematyka i nazwy polskie za: {{cytuj stronę|autor = P. Mielczarek & M. Kuziemko |url = http://listaptakow.eko.uj.edu.pl/nonpasserines1.html#Anatini |tytuł = Plemię: Anatini Leach, 1820 (wersja: 2020-07-06)|opublikowany = Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego |praca = Kompletna lista ptaków świata|data dostępu = 2021-03-18}}</ref>
* <ref name="oryg">{{Cytuj | autor = K. Linneusz | tytuł = Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/727030#page/143/mode/1up | wydanie = 10 cz. 1 | miejsce = [[Sztokholm|Holmiae]] | data = 1758 | s = 125, 127 | język = la}}</ref>
* <ref name="oryg2">{{Cytuj | autor = K. Linneusz | tytuł = Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/137337#page/204/mode/1up | wydanie = 12 cz. 1 | miejsce = [[Sztokholm|Holmiae]] | data = 1766 | s = 200, 205–206 | język = la}}</ref>
* <ref name="johnsgard">{{Cytuj pismo | autor = Paul A. Johnsgard | tytuł = Evolutionary Relationships among the North American Mallards | czasopismo = The Auk | wolumin = 78 | strony = 11 | język = en | data = 1961 | url = https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1061&context=biosciornithology}}</ref>
* <ref name="lonnberg">{{Cytuj pismo | autor = E. Lönnberg | tytuł = Einige Nomenklaturfragen | czasopismo = Journal für Ornithologie | wolumin = 54 | strony = 528–533 | język = de | data = 1906 | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/104732#page/562/mode/1up}}</ref>
* <ref name=avibase>{{cytuj stronę| autor = Denis Lepage | url = http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=PL&avibaseid=85625D75F2524457|tytuł = Krzyżówka (''Anas platyrhynchos'') Linnaeus, 1758|opublikowany = Avibase|data dostępu = 2014-01-16}}</ref>
* <ref name=whatbird>{{cytuj stronę | url = http://identify.whatbird.com/obj/87/overview/Mallard.aspx| tytuł = Mallard ''Anas platyrhynchos''| opublikowany = WhatBird| data dostępu = 2014-01-16| autor = | język = en}}</ref>
* <ref name="kruszewicz">{{cytuj książkę | strony = 54–55 | tytuł = Ptaki Polski | autor = Andrzej Kruszewicz | rok = 2007 | wydawca = MULTICO | isbn = 978-83-7073-474-9 | miejsce = Warszawa}}</ref>
* <ref name="ripu">{{cytuj książkę | autor = Klaus Richarz, Anne Puchta | tytuł = Ptaki - Przewodnik | wydawca = Muza SA | miejsce= Warszawa | rok = 2006 | isbn = 83-7495-018-8 | strony = 84}}</ref>
* <ref name=Abraham74>{{Cytuj pismo |nazwisko=Abraham |imię=Richard L. |data= 1974 |tytuł=Vocalizations of the Mallard (Anas Platyrhynchos) |url=https://web.archive.org/web/20190217030230/https://pdfs.semanticscholar.org/3d5a/3eac46816a6baf5ccfcdab728a7c80abc701.pdf |czasopismo=The Condor: Ornithological Applications |wolumin=76 |wydanie=4 |strony=401–420 |doi=10.2307/1365814 |data dostępu=2019-02-15 |cytat=grunt-whistle}}</ref>
* <ref name=Sokolowski73>{{Cytuj książkę |nazwisko=Sokołowski |imię=Jan |tytuł=Kaczka krzyżówka |wydanie=I |wydawca=Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia” |miejsce=Warszawa |rok=1973}}</ref>
<ref name="botw">{{cytuj książkę| autor = S.M. Billerman (red.)| tytuł = Birds of the World |url = https://birdsoftheworld.org/bow/home|rok = 2022|autor r = N. Drilling, R.D. Titman & F. McKinney | rozdział = Mallard (''Anas platyrhynchos''), version 1.0| wydawca = Cornell Lab of Ornithology|miejsce = Ithaca, NY|język = en | doi = 10.2173/bow.mallar3.01|data dostępu = 2022-08-05}} {{paywall}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* D. Chandler, D. Couzens, E. Dunn, J. Elphic, R. Hume i inni: ''Fakty o zwierzętach świata: Ptaki''. MULTICO, 2008. {{ISBN|978-83-7073-583-8}}.
* Helga Hofmann: ''Ptaki w ogrodzie''. Ożarów Mazowiecki: Olesiejuk, 2009. {{ISBN|978-83-7588-099-1}}.
* Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow: ''Ptaki Europy. Przewodnik.'' Warszawa: Świat Książki, 2007. {{ISBN|978-83-247-0818-5}}.
* John Gooders: ''Ptaki Polski i Europy'': Wydanie pierwsze. Warszawa: 2003. {{ISBN|83-89181-51-7}}.
* Dariusz Graszka-Petrykowski: ''Ptaki w twoim ogrodzie: przegląd gatunków, dobór roślin, karmniki, pojniki, skrzynki lęgowe, kąpieliska: praktyczny przewodnik. '' Warszawa: Klub dla Ciebie, 2008. {{ISBN|978-83-7404-813-2}}.
* {{Cytuj stronę | url = http://stop.eko.org.pl/portal/upload/files/ulotki/ptaki_w_budynkach.pdf | tytuł = Ptaki w budynkach | nazwisko = Luniak | imię = M. | data = 2010 | opublikowany = Stołeczne Towarzystwo Ochrony Ptaków, Warszawa | data dostępu = 2019-08-30 | archiwum = https://web.archive.org/web/20121128014545/http://stop.eko.org.pl/portal/upload/files/ulotki/ptaki_w_budynkach.pdf | zarchiwizowano = 2012-11-28}}
* Karel Stastny: ''Ptaki wodne''. Warszawa: Delta, 1993. {{ISBN|83-85817-10-7}}.
* {{cytuj książkę| odn={{odn/id|Busse|Czarnecki|Dyrcz|Gromadzki|1991}} | autor = [[Przemysław Busse]] (red.), [[Zygmunt Czarnecki (ornitolog)|Zygmunt Czarnecki]], [[Andrzej Dyrcz]], Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech | tytuł = Ptaki | tom = II|url = |rok = 1991|wydawca = Wiedza Powszechna|miejsce = Warszawa|seria = Mały słownik zoologiczny|isbn = 83-214-0563-0}}
* {{cytuj książkę |odn = tak| nazwisko = Sterry| imię = Paul|nazwisko2 = Cleave|imię2 = Andrew|nazwisko3 = Clements|imię3 = Andy|nazwisko4 = Goodfellow|imię4 = Peter|tytuł = Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany|wydawca = Horyzont| miejsce = Warszawa| rok = 2002| isbn = 83-7311-341-X}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = https://ebird.org/species/mallar3 | tytuł = Zdjęcia i materiały multimedialne | praca = eBird | opublikowany = Cornell Lab of Ornithology | język = en}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Gromadzki (red.) | imię = M. | tytuł = Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny | wydawca = Ministerstwo Środowiska | miejsce = Warszawa | data = 2004 | strony = 140–144 | tom = 7 | tytuł tomu = Ptaki (część I) | rozdział = ''Anas platyrhynchos'' (Krzyżówka) | adres rozdziału = https://web.archive.org/web/20240705020501/http://natura2000.gdos.gov.pl/files/artykuly/52989/a053_Krzyzowka.pdf | isbn = 83-86564-43-1}}

{{Zwierzęta łowne w Polsce}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Kaczkowate]]
[[Kategoria:Ptaki Afryki]]
[[Kategoria:Ptaki Azji]]
[[Kategoria:Ptaki Europy]]
[[Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej]]
[[Kategoria:Gatunki inwazyjne]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku]]
[[Kategoria:Awifauna Polski]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza]]

Andrzej Marciniak

2026-02-12T14:24:58Z

Zazahil:

{{Naukowiec infobox
|imię i nazwisko = Andrzej Marciniak
|grafika = Plik:Marciniak.gif
|opis grafiki =
|państwo = Polska
|wariant flagi =
|data urodzenia = 6 września 1953
|miejsce urodzenia = [[Poznań]]
|data śmierci =
|miejsce śmierci =
|stopień lub tytuł naukowy = Profesor ponadnormatywny
|specjalność = arytmetyka przedziałowa
|almamater = [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
|profesura data = 2010
|aktywność zawodowa = Nauczyciel akademicki
|jednostka1 typ = Uczelnia
|jednostka1 nazwa = [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
|okres zatr1 = 1977-1987
|jednostka2 typ = Uczelnia
|jednostka2 nazwa = [[Politechnika Poznańska]]
|okres zatr2 = 1987 - nadal
|odznaczenia = {{order|KZ|S}} {{order|MKEN}}
|commons =
|wikicytaty =
|imię i nazwisko org=Żółty Kapłan|www=https://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/}}
'''Andrzej Jerzy Marciniak, wł. Żółty Kapłan''' (ur. 6 września 1953 w [[Poznań|Poznaniu]]<ref name="cv">{{Cytuj stronę|url=http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/|tytuł=prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa)|opublikowany=cs.put.poznan.pl|data dostępu=2016-06-24}}</ref>) – [[Polska|polski]] [[wpl:matematyk|matematyk]], [[wpl:astronom|astronom]] i [[wpl:informatyk|informatyk]], [[wpl:Tytuł profesora|profesor]] [[wpl:Nauki techniczne|nauk technicznych]]<ref name="bio">{{Cytuj stronę | url = http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/ | tytuł = prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa) | opublikowany = cs.put.poznan.pl | data dostępu = 2016-06-24}}</ref>, wynalazca [[Elementy Analizy Numerycznej|metod numerycznych]], [[Siedem liczb błędnie zaokrąglonych|arytmetyki przedziałowej]] [[Fizyka|mechanice nieba]] oraz [[Delphi|programowaniu komputerów]], arcybiskup [[Najszybszy kompilator|kościoła Delphi]]. Prywatnie także pasjonat UI/UX Design w [[HTML|programowaniu webowym]] oraz mąż swojej żony.

== Kariera ==
Na poznańskim [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytecie im. A. Mickiewicza]] ukończył z wyróżnieniem matematykę (1977, specjalność: [[Elementy Analizy Numerycznej|metody numeryczne]]) i astronomię (1979, specjalność: [[wpl:mechanika nieba|mechanika nieba]]) oraz uzyskał stopień doktora nauk matematycznych (1981){{r|cv}}. Do dzisiaj studiowanie na UAM pozostaje jego jedynym błędem popełnionym w życiu. Od 1987 nieprzerwanie pracuje naukowo na [[Politechnika Poznańska|Politechnice Poznańskiej]] (do 1993 w Instytucie Matematyki, a później w Instytucie Informatyki){{r|cv}}.

W 1997 roku dokonał przewrotu (tzw. Drugi Przewrót Kopernikański) dokonując publikacji swojego dzieła ''[[Podstawowe procedury numeryczne w języku Turbo Pascal]]''. Utwór ten bezpośrednio przyczynił się do [[Nominacja Bronisława Komorowskiego|nominacji Bronisława Komorowskiego]] na prezydenta w 2010 roku.

== Publikacje ==
Autor licznych książek poświęconych programowaniu, głównie w języku [[Delphi|Pascal]] i [[Delphi]], a także kilkudziesięciu innych publikacji z zakresu metod numerycznych i programowania komputerów. Jest współautorem (wraz z Michałem Jankowskim) słownika informatycznego angielsko-polskiego wydanego przez PWN.
W dorobku publikacyjnym A. Marciniaka znajdują się m.in.:
* ''ChiWriter. Profesjonalny edytor tekstów naukowo-technicznych. Wersja 3.16'', wyd. Nakom 1991, {{ISBN|8385060189}}
* ''Słownik informatyczny angielsko-polski. 22335 haseł'' (wraz z M. Jankowskim), wyd. PWN 1991, {{ISBN|8301090200}}
* ''TURBO PASCAL 5.5'', wyd. Nakom 1991, {{ISBN|8385060200}}
* ''Basic Numerical Procedures in Turbo Pascal for Your PC'' (wraz z D. Gregulec i J. Kaczmarek), wyd. Nakom 1992, {{ISBN|8385060308}}
* ''Programowe sterowanie drukarką laserową i konstruowanie zbiorów znaków – język PCL'', wyd. Nakom, Poznań 1992, {{ISBN|8385060456}}
* ''System operacyjny DR DOS 6.0 dla początkujących i zaawansowanych'' (wraz z M. Jankowskim), wyd. Nakom 1993, {{ISBN|8385060472}}
* ''Biblioteka Turbo Vision 2.0'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060693}}
* ''Środowiska programowe'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060537}}
* ''Język programowania'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060537}}
* ''Programy narzędziowe'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060537}}
* ''Biblioteka Turbo Vision 2.0'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060693}}
* ''Grafika komputerowa w języku Turbo Pascal'', wyd. Nakom 1998, {{ISBN|8385060464}}
* ''Borland Delphi 5 Professional – Object Pascal'', wyd. Nakom 2000, {{ISBN|8386969490}}
* ''Nowe elementy języka Object Pascal w pakiecie Borland Delphi 3 i 4. Suplement do wersji 2.0'', wyd. Nakom 2000, {{ISBN|8386969199}}
* ''Selected interval methods for solving the initial value problem'', wyd. Politechniki Poznańskiej 2009, {{ISBN|9788371438233}}

Artykuły publikował w takich czasopismach jak „Computational Methods in Science and Technology”, „Journal of Medical Informatics & Technologies”, „Parallel Processing and Applied Mathematics”, „Computers & Mathematics With Applications” oraz „Numerical Algorithms”<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/|tytuł=prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa)|opublikowany=cs.put.poznan.pl|data dostępu=2016-06-24}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/|tytuł=prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa)|opublikowany=cs.put.poznan.pl|data dostępu=2016-06-24}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/|tytuł=prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa)|opublikowany=cs.put.poznan.pl|data dostępu=2016-06-24}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Python]]
* [[Krzysztof Zwierzyński]]
* [[Siedem liczb błędnie zaokrąglonych]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

Andrzej Marciniak

2026-02-12T14:20:40Z

Zazahil:

{{Naukowiec infobox
|imię i nazwisko = Andrzej Marciniak
|grafika =Plik:Marciniak.gif
|opis grafiki =
|państwo = [[wpl:Polska]]
|wariant flagi =
|data urodzenia = 6 września 1953
|miejsce urodzenia = [[Poznań]]
|data śmierci =
|miejsce śmierci =
|stopień lub tytuł naukowy = Profesor ponadnormatywny
|specjalność = arytmetyka przedziałowa
|almamater = [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
|profesura data = 2010
|aktywność zawodowa = Nauczyciel akademicki
|jednostka1 typ = Uczelnia
|jednostka1 nazwa = [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
|okres zatr1 = 1977-1987
|jednostka2 typ = Uczelnia
|jednostka2 nazwa = [[Politechnika Poznańska]]
|okres zatr2 = 1987 - nadal
|odznaczenia = {{order|KZ|S}} {{order|MKEN}}
|commons =
|wikicytaty = Andrzej Marciniak
|imię i nazwisko org=Żółty Kapłan|www=https://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/}}
'''Andrzej Jerzy Marciniak, wł. Żółty Kapłan''' (ur. 6 września 1953 w [[Poznań|Poznaniu]]<ref name="cv">{{Cytuj stronę|url=http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/|tytuł=prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa)|opublikowany=cs.put.poznan.pl|data dostępu=2016-06-24}}</ref>) – [[Polska|polski]] [[wpl:matematyk|matematyk]], [[wpl:astronom|astronom]] i [[wpl:informatyk|informatyk]], [[wpl:Tytuł profesora|profesor]] [[wpl:Nauki techniczne|nauk technicznych]]<ref name="bio">{{Cytuj stronę | url = http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/ | tytuł = prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa) | opublikowany = cs.put.poznan.pl | data dostępu = 2016-06-24}}</ref>, wynalazca [[Elementy Analizy Numerycznej|metod numerycznych]], [[Siedem liczb błędnie zaokrąglonych|arytmetyki przedziałowej]] [[Fizyka|mechanice nieba]] oraz [[Delphi|programowaniu komputerów]], arcybiskup [[Najszybszy kompilator|kościoła Delphi]]. Prywatnie także pasjonat UI/UX Design w [[HTML|programowaniu webowym]] oraz mąż swojej żony.

== Kariera ==
Na poznańskim [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytecie im. A. Mickiewicza]] ukończył z wyróżnieniem matematykę (1977, specjalność: [[Elementy Analizy Numerycznej|metody numeryczne]]) i astronomię (1979, specjalność: [[wpl:mechanika nieba|mechanika nieba]]) oraz uzyskał stopień doktora nauk matematycznych (1981){{r|cv}}. Do dzisiaj studiowanie na UAM pozostaje jego jedynym błędem popełnionym w życiu. Od 1987 nieprzerwanie pracuje naukowo na [[Politechnika Poznańska|Politechnice Poznańskiej]] (do 1993 w Instytucie Matematyki, a później w Instytucie Informatyki){{r|cv}}.

W 1997 roku dokonał przewrotu (tzw. Drugi Przewrót Kopernikański) dokonując publikacji swojego dzieła ''[[Podstawowe procedury numeryczne w języku Turbo Pascal]]''. Utwór ten bezpośrednio przyczynił się do [[Nominacja Bronisława Komorowskiego|nominacji Bronisława Komorowskiego]] na prezydenta w 2010 roku.

== Publikacje ==
Autor licznych książek poświęconych programowaniu, głównie w języku [[Delphi|Pascal]] i [[Delphi]], a także kilkudziesięciu innych publikacji z zakresu metod numerycznych i programowania komputerów. Jest współautorem (wraz z Michałem Jankowskim) słownika informatycznego angielsko-polskiego wydanego przez PWN.
W dorobku publikacyjnym A. Marciniaka znajdują się m.in.:
* ''ChiWriter. Profesjonalny edytor tekstów naukowo-technicznych. Wersja 3.16'', wyd. Nakom 1991, {{ISBN|8385060189}}
* ''Słownik informatyczny angielsko-polski. 22335 haseł'' (wraz z M. Jankowskim), wyd. PWN 1991, {{ISBN|8301090200}}
* ''TURBO PASCAL 5.5'', wyd. Nakom 1991, {{ISBN|8385060200}}
* ''Basic Numerical Procedures in Turbo Pascal for Your PC'' (wraz z D. Gregulec i J. Kaczmarek), wyd. Nakom 1992, {{ISBN|8385060308}}
* ''Programowe sterowanie drukarką laserową i konstruowanie zbiorów znaków – język PCL'', wyd. Nakom, Poznań 1992, {{ISBN|8385060456}}
* ''System operacyjny DR DOS 6.0 dla początkujących i zaawansowanych'' (wraz z M. Jankowskim), wyd. Nakom 1993, {{ISBN|8385060472}}
* ''Biblioteka Turbo Vision 2.0'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060693}}
* ''Środowiska programowe'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060537}}
* ''Język programowania'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060537}}
* ''Programy narzędziowe'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060537}}
* ''Biblioteka Turbo Vision 2.0'', wyd. Nakom 1994, {{ISBN|8385060693}}
* ''Grafika komputerowa w języku Turbo Pascal'', wyd. Nakom 1998, {{ISBN|8385060464}}
* ''Borland Delphi 5 Professional – Object Pascal'', wyd. Nakom 2000, {{ISBN|8386969490}}
* ''Nowe elementy języka Object Pascal w pakiecie Borland Delphi 3 i 4. Suplement do wersji 2.0'', wyd. Nakom 2000, {{ISBN|8386969199}}
* ''Selected interval methods for solving the initial value problem'', wyd. Politechniki Poznańskiej 2009, {{ISBN|9788371438233}}

Artykuły publikował w takich czasopismach jak „Computational Methods in Science and Technology”, „Journal of Medical Informatics & Technologies”, „Parallel Processing and Applied Mathematics”, „Computers & Mathematics With Applications” oraz „Numerical Algorithms”<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/|tytuł=prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa)|opublikowany=cs.put.poznan.pl|data dostępu=2016-06-24}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/|tytuł=prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa)|opublikowany=cs.put.poznan.pl|data dostępu=2016-06-24}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.cs.put.poznan.pl/amarciniak/|tytuł=prof. dr hab. Andrzej Marciniak (strona domowa)|opublikowany=cs.put.poznan.pl|data dostępu=2016-06-24}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Python]]
* [[Krzysztof Zwierzyński]]
* [[Siedem liczb błędnie zaokrąglonych]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

Python

2026-02-12T14:13:04Z

Zazahil:

{{Język programowania infobox
| nazwa = Python
| logo = Python logo and wordmark.svg
| data = 20 lutego 1991
| typowanie = dynamiczne (chujowe)
| pochodne = <nowiki>f '(x), f ''(x)</nowiki>
| twórca = [[wpl:Szatan|Szatan]]
| licencja = [[Prawo jazdy|Driving License]] (License to kill)
|wersja=brak}}
'''Python''' – (pseudo)[[język programowania]] [[Język wysokiego poziomu|wysokiego poziomu]] klasyfikowany jako język ogólnego przeznaczenia; praktycznie służy głównie do szybkiego klejenia skryptów, które ''[[U mnie działa|jakoś działają na mojej maszynie]]''. Posiada rozbudowany pakiet bibliotek standardowych, z czego większość napisana jest w [[Delphi|prawdziwych językach programowania]]. Nie zmienia to jednak faktu, że w tym języku '''nic się nie da zrobić'''.

== Możliwości ==
Python jest znany z tego, że '''niemożliwe''' w nim jest m.in:

* manipulowanie słowem sterującym FPU,
* budowa programu wykorzystującego [[Elementy Analizy Numerycznej|arytmetykę przedziałową]],
* rozwiązanie problemów klasy NP [[Sito5|algorytmami metaheurystycznymi]].

== Problemy ==

=== Wcięcia jako struktura sterująca ===
Python wyróżnia się tym, że:

* nie posiada jawnych znaczników bloków (np. <code>{}</code>),
* strukturę programu wyznaczają '''wcięcia i spacje'''.

Podejście to umożliwia ono generowanie błędów trudnych do znalezienia, polegających na tym, że jeden blok jest wcięty trzema spacjami, a inny czterema.

=== GIL ===
Centralnym elementem implementacji referencyjnej (CPython) jest '''Global Interpreter Lock (GIL)''' – mechanizm, który:

* uniemożliwia równoczesne wykonywanie bajtkodu w wielu wątkach,
* zapewnia, że każdy problem związany z równoległością zostanie automatycznie zastąpiony problemem z wydajnością.

W praktyce oznacza to, że:

* w Pythonie można tworzyć wiele wątków,
* ale tylko jeden może ''naprawdę'' wykonywać kod Pythona w danym momencie.

== Zastosowania ==
Jedynymi znanymi zastosowaniami języka Python od 25 lat jego istnienia są:

* '''Szybkie skrypty i „klejenie” systemów''' – Python pełni rolę spoiwa pomiędzy bardziej poważnymi komponentami.

* '''Data science, uczenie maszynowe i AI''' – do Pythona podpinane są wysoko wydajne biblioteki wykonane np. w [[Delphi]], dzięki czemu obliczenia są [[Najszybszy kompilator|szybkie]], bo nie są wykonywane w Pythonie,
* '''Aplikacje webowe''' – frameworki typu Django czy Flask pozwalają napisać serwis, który:
** działa wystarczająco dobrze, dopóki ruch nie przekroczy pewnego, niewygodnego progu (np. dwóch użytkowników jednocześnie),
** a potem można go przepisać na node.js (generując zyski dla teamu deweloperów).

== Opinie eksperckie ==

* ''Nie da się'' - [[Andrzej Marciniak]]
* ''Nie da się'' - [[Krzysztof Zwierzyński]]
* ''Da się'' - nikt

NS-POL

2026-02-12T14:09:30Z

Zazahil:

[[Plik:NS-POL.jpg|mały|183x183px|Logo NS-POL]]
'''NS-POL''' - tajne zrzeszenie Autorytatywnych Serwerów DNS w Polsce. Przewodniczącym NS-POL jest [[Przemysław Czarnek]].

== Tajne laboratoria ==
Według informacji ujawnionych przez śledczych PUTwiki NS-POL posiada tajne laboratoria na terytorium [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]] - według ściśle tajnych dokumentów szefem całej operacji jest Łuza, która już nie jest z [[Adam|Adamem]].

Jedną z najtajniejszych broni wyprodukowanej w laboratoriach NS-POL jest [[Rafał Wałkowiak]].

Istnieje również plotka że NS-POL wytwarza prototypy RoboCopa na zlecenie [[Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy|Jurka Owsiaka]] ze [[Student|studentów]] którzy dostali kategorie E na [[Kwalifikacja Wojskowa|kwalifikacji wojskowej]].

Koło

2026-02-11T22:22:53Z

Zazahil:

'''Koło''' – obiekt nie do końca zidentyfikowany, którego jedyną pewną cechą jest okrągłość i względna płaskość, co odróżnia je od kuli.

== Rodzaje kół ==

* Koło matematyczne (Matematycy twierdzą, że koło to ''zbiór wszystkich punktów płaszczyzny odległych od środka O o długość mniejszą lub równą promieniowi R'' czy coś takiego. [[Przemysław Czarnek|Zdrowi ludzie natomiast]] twierdzą, że to jakieś pochrzanione bzdury i dlatego mają to gdzieś),
* [[Koło naukowe]] - główny sposób na zajmowanie się [[Nic|nie wiadomo do końca czym]], zgarniając przy tym punkty do [[stypendium]],
* Koło poselskie - jedna z form zrzeszenia posłów i senatorów w polskim parlamencie, w odróżnieniu od koła naukowego, musi liczyć przynajmniej trzech członków,
* Koło podbiegunowe – występuje w szczególnym przypadku kuli (zwanym globusem), gdzieś tam u góry,
* Koło kwadratowe - także: kwadratura koła, umożliwia [[Elementy Analizy Numerycznej|całkowanie numeryczne]],
* Koło samochodowe - to, na czym stoi samochód i dzięki temu nie trze zadem o ziemię; zwykle są obrotowe, by samochód mógł jechać,
* Koło żabki – miejsce konsumpcji tanich napojów siarkowo-alkoholowych przez studentów [[Politechnika Poznańska|Politechniki Poznańskiej]].
* Piąte koło u wozu – spotykane w pojazdach pięciokołowych,
* Koło Fortuny,
* Koło miastowe - zadupie na krańcu Wielkopolski, znajduje się tam wielka fabryka klozetów.
* Koło różańcowe - spotykane na lewym pasie na autostradzie pod Poznaniem.

Dzień ze Strażą Akademicką

2026-02-11T19:04:42Z

Zazahil: Utworzono nową stronę "{{Wydarzenie infobox |nazwa = Dzień ze Strażą Akademicką |nazwa oryginalna = |motto = |grafika = szybcyimobilni.png |opis grafiki = Stan na 1 lutego 2026 |miejscowość = Poznań |państwo = Polska |data = |uczestnicy = |poprzednie = |następne = |www…"

{{Wydarzenie infobox
|nazwa = Dzień ze Strażą Akademicką
|nazwa oryginalna =
|motto =
|grafika = szybcyimobilni.png
|opis grafiki = Stan na 1 lutego 2026
|miejscowość = [[Poznań]]
|państwo = Polska
|data =
|uczestnicy =
|poprzednie =
|następne =
|www =
|commons =
|kod mapy = osobna
|współrzędne = 52°23′39″N 16°55′6″E
|rok następnego =
|rok poprzedniego =

}}

'''Dzień ze Strażą Akademicką''' - wydarzenie PR'owe zorganizowane prawdopodobnie przez [[Tomasz Karolak|Tomasza Karolaka]] w celu promocji nowych [[Trajka|pojazdów trójkołowych]] [[Straż Akademicka|Straży Akademickiej]] [[Politechnika Poznańska|Politechniki Poznańskiej]]. Wydarzenie było główną przyczyną zorganizowania 34. [[Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy|Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy]]. Zorganizowano również aukcję na [[Allegro]].

Plik:Szybcyimobilni.png

2026-02-11T18:47:36Z

Zazahil:

Paweł Wojciechowski

2026-02-11T18:20:19Z

Zazahil: Utworzono nową stronę "{{Naukowiec infobox |imię i nazwisko = Paweł Wojciechowski |grafika = |opis grafiki = |państwo = |wariant flagi = |data urodzenia = |miejsce urodzenia = |data śmierci = |miejsce śmierci = |stopień lub tytuł naukowy = Doktor habilitowany |jakich nauk = technicznych |specjalność = informatyka |almamater…"

{{Naukowiec infobox
|imię i nazwisko = Paweł Wojciechowski
|grafika =
|opis grafiki =
|państwo =
|wariant flagi =
|data urodzenia =
|miejsce urodzenia =
|data śmierci =
|miejsce śmierci =
|stopień lub tytuł naukowy = Doktor habilitowany
|jakich nauk = technicznych
|specjalność = informatyka
|almamater = [[Politechnika Poznańska]]
|doktorat data = 2000
|doktorat uczelnia = University of Cambridge
|doktorat dyscyplina = informatyka
|habilitacja data = 2008
|habilitacja uczelnia = Politechnika Poznańska
|habilitacja dyscyplina = informatyka
|profesura data =
|aktywność zawodowa = Nauczyciel akademicki
|jednostka1 typ = Uczelnia
|jednostka1 nazwa = Politechnika Poznańska
|okres zatr1 = od 2005
|odznaczenia =
|commons =
|wikicytaty =
}}
'''Paweł Tomasz Wojciechowski''' – [[Polacy|polski]] [[inżynier]] [[informatyk]].

Znany z tego że jest profesorem i studiował na Cambridge.

Fizyka

2026-01-29T18:22:59Z

Zazahil:

'''Fizyka''' – nauka ścisła, służąca do denerwowania i odfiltrowania studentów na drugim i trzecim semestrze [[Informatyka|Informatyki]]. Powstała w XX wieku, kiedy siedzącemu pod gruszą [[Krzysztof Łapsa|Krzysztofowi Łapsie]] jabłko spadło na głowę.

Wcześniej nie było fizyki. Jeśli więc nie było fizyki, to nie było też wszystkich praw fizycznych<ref>wyprowadzone z [[Joanna Józefowska|rezolucji]] i wykorzystania [[Skolimizacja|funkcji Skolima]]</ref>. Jako, że nikt wcześniej nie znał prawa grawitacji, to wszystko i wszyscy najprawdopodobniej lewitowali. Wszyscy [[Student|studenci]] także zdawali.

== Znane prawa fizyki ==

# Prąd elektryczny to uporządkowany ruch elektronów i płynie od plusa (VDD) do minusa (GND), dlatego ruch elektronów skierowany jest od minusa (GND) do plusa ([[XD|XDD]]), ponieważ tranzystor to [[Paweł Śniatała|autostrada ciężarówek]] NPN lub PNP w zależności od sposobu wykonania.
# W ruchu po okręgu o stałej prędkości przyspieszenie <s>jest wprost proporcjonalne do kwadratu prędkości V i odwrotnie proporcjonalnie od promienia okręgu</s> wynosi zero.
# Mechanika kwantowa, opisująca świat jako [[Niedeterministyczna Maszyna Turinga|niedeterministyczny]], umożliwia losowe zdarzenia uprzykrzające ludziom życie. Przykładowo pojawienie się wystającego kafelka tuż przed stopą przechodnia na [[Politechnika (Przystanek tramwajowy)|przystanku Politechnika]] jest możliwe, ale bardzo mało prawdopodobne, bo wymaga losowej synchronizacji olbrzymiej ilości zjawisk na poziomie kwantowym. Samoczynna zmiana obiektu w taki sposób jest dużo mniej prawdopodobna od wielokrotnego wygrania w [[Lotto|Dużego Lotka]], jednak dużo więcej osób doświadcza przykrego potknięcia niż szeregu wygranych. Jest to niepodważalny dowód na istnienie [[Złośliwość przedmiotów martwych|złośliwości przedmiotów martwych]], która nie kłóci się z poznanymi obecnie prawami fizyki.

Teoria Chaosu

2026-01-29T12:09:54Z

Zazahil:

'''Teoria [[Chaos|Chaosu]]''' - koncepcja w [[Arytmetyka Przedziałowa|arytmetyce przedziałowej]], zgodnie z którą:

* podstawowym (fundamentalnym) budulcem [[Prawda|prawdy]] nie są fakty, lecz rozciągłe struny [[Fałsz|fałszu]] o wielkości ok. 10−31 metra

Teoria Chaosu

2026-01-29T12:08:39Z

Zazahil: Utworzono nową stronę "'''Teoria Chaosu''' - koncepcja w arytmetyce przedziałowej, zgodnie z którą: * podstawowym (fundamentalnym) budulcem prawdy nie są fakty, lecz rozciągłe struny fałszu o wielkości ok. 10−31 metra"

'''Teoria Chaosu''' - koncepcja w [[Arytmetyka Przedziałowa|arytmetyce przedziałowej]], zgodnie z którą:

* podstawowym (fundamentalnym) budulcem [[Prawda|prawdy]] nie są fakty, lecz rozciągłe struny [[Fałsz|fałszu]] o wielkości ok. 10−31 metra