AndrzejKmicic: Utworzono nową stronę "Gnu pokonujące rzekę Mara w Tanzanii]] '''Wędrówki zwierząt''', '''migracje zwierząt''' – zazwyczaj sezonowe i regularne przemieszczanie się zwierząt (osobników, stad lub całych populacji) na różne odległości. Migracje występują u wszystkich kręgowców i u niektórych bezkręgowców. Zwierzęce wędrówki klasyfikowane są według kilku kryteriów. == Kryteria k…"

2026-04-08T20:45:29Z

Utworzono nową stronę "thumb|350px|[[Connochaetes|Gnu pokonujące rzekę Mara w Tanzanii]] '''Wędrówki zwierząt''', '''migracje zwierząt''' – zazwyczaj sezonowe i regularne przemieszczanie się zwierząt (osobników, stad lub całych populacji) na różne odległości. Migracje występują u wszystkich kręgowców i u niektórych bezkręgowców. Zwierzęce wędrówki klasyfikowane są według kilku kryteriów. == Kryteria k…"

Nowa strona

[[Plik:Gnus passing Mara River-02, by Fiver Löcker.jpg|thumb|350px|[[Connochaetes|Gnu]] pokonujące rzekę Mara w Tanzanii]]
'''Wędrówki zwierząt''', '''migracje zwierząt''' – zazwyczaj sezonowe i regularne przemieszczanie się zwierząt (osobników, stad lub całych populacji) na różne odległości. Migracje występują u wszystkich kręgowców i u niektórych bezkręgowców. Zwierzęce wędrówki klasyfikowane są według kilku kryteriów.

== Kryteria klasyfikowania wędrówek ==
=== Sposób poruszania się ===
'''Wędrówki bierne''' (pasywne) charakterystyczne dla zwierząt morskich, a zwłaszcza dla ich najmłodszych stadiów rozwojowych niezdolnych przeciwstawiać się ruchom wody – [[ikra|ikry]] i [[larwa|larw]]. Rzadziej dotyczą [[Narybek|narybku]], a sporadycznie dorosłych ryb. Organizmy przemieszczane są przez [[Prąd morski|prądy morskie]], czasami na odległość tysięcy kilometrów.

'''Wędrówki czynne''' polegające na aktywnym poruszaniu się zwierząt w określonym kierunku, w wyniku podniet wewnętrznych przy określonych warunkach środowiskowych.

=== Cykliczność ===
Przemieszczanie się zwierząt może odbywać się cyklicznie lub niecyklicznie.

'''Wędrówka cykliczna''' ('''regularna''') jest regularnym, zakodowanym genetycznie przemieszczaniem się organizmów związanym z cyklami życiowymi (np. wędrówki rozrodcze) wynikającym ze zmiany pory dnia (np. spowodowane zmianą oświetlenia [[dobowe migracje pionowe]] [[plankton]]u lub żerowiskowe wędrówki pionowe [[ryby głębinowe|ryb głębinowych]]) lub roku (np. [[ptaki]]). Często wywoływana jest zmianą dostępności pokarmu (wędrówki żerowiskowe) lub chęcią uniknięcia [[Drapieżnictwo|drapieżników]].

[[Plik:MonarchWanderungKlein.gif|thumb|250px|Trasy wędrówek motyla ''[[Danaus plexippus]]'' – animacja]]
'''Wędrówki niecykliczne''' ('''nieregularne''') to aktywne przemieszczanie się organizmów związane najczęściej z klęskami żywiołowymi lub przegęszczeniem populacji. Wędrówka ta może odbywać się na małe odległości (np. w glebie) lub na znaczne – rzędu kilku tysięcy kilometrów. Przykładem są niecykliczne wędrówki [[szarańcza wędrowna|szarańczy wędrownej]] na odległość do 2 tys. km<ref>{{Cytuj książkę | tytuł= Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0| data=2008 | wydawca=Warszawa : [[Wydawnictwo Naukowe PWN]] | miejsce=Wrocław | isbn=978-83-61492-24-5}}</ref>.

Wśród [[owady|owadów]] spektakularną wędrówkę odbywają [[motyle]] ''[[Danaus plexippus]]'', które wędrują z Kanady do tropikalnej Ameryki i z powrotem.

=== Kierunek wędrówek ===
{{główny artykuł|Migracje ryb}}
Czynne wędrówki [[Ryby|ryb]] związane są często ze zmianą środowiska, dlatego wyróżniono następujące typy, podzielone na dwie grupy, w zależności od kierunku:
* '''wędrówki poziome''' – sięgające setek, a nawet tysięcy kilometrów<ref name="Szatanska" />:
** '''diadromiczne''' – między wodami morskimi a śródlądowymi:
*** wędrówka anadromiczna – wędrówka [[rozród|rozrodcza]] z morza do wód słodkich,
*** wędrówka katadromiczna – wędrówka rozrodcza z wód słodkich do mórz,
*** wędrówka amfidromiczna – z morza do wód słodkich lub odwrotnie, ale nie w celu rozrodu,
** '''potamodromiczne''' – tylko w obrębie śródlądowych wód słodkich,
** '''oceanodromiczne''' – w obrębie morza,
** '''denatantne''' – z prądem wody,
** '''kontranatantne''' – przeciw prądowi wody,
* '''wędrówki pionowe''' – z większych głębokości na płycizny i z powrotem<ref name="Szatanska" />.

Przykładowymi rybami wędrownymi są [[Węgorz europejski|węgorze]] i [[łosoś|łososie]], które pokonują kilka tysięcy kilometrów w celu odbycia [[tarło|tarła]]<ref>{{Cytuj książkę | tytuł= Mały słownik zoologiczny: ryby | data=1976 | wydawca=[[Wiedza Powszechna]] | miejsce=Warszawa}}</ref>.

=== Znaczenie w cyklu życiowym ===
* wędrówki tarłowe, rozrodcze,
* wędrówki żerowiskowe, pokarmowe,
* wędrówki zimowiskowe

== Inne ==
[[Plik:Vogelzug.png|thumb|200px|Przykładowe trasy wędrówek ptaków z Europy do Afryki]]
[[Płazy]] wędrują regularnie w celu złożenia [[skrzek]]u.

Wśród ssaków dobrze znane są wędrówki [[kopytne|kopytnych]] i [[Nietoperze|nietoperzy]]. Te ostatnie wędrują w celu znalezienia [[Hibernakulum|zimowiska]], gdzie zapadają w [[sen zimowy|hibernację]].

[[Wędrówki ptaków]] są jednymi z najbardziej widowiskowych. Związane są z unikaniem przez ptaki niekorzystnych warunków panujących w niektórych miesiącach na [[lęgowisko|lęgowiskach]]<ref>{{encyklopedia PWN|id=3995091|tytuł=wędrówki zwierząt|data dostępu=2022-04-13}}</ref>.
{{osobny artykuł|wędrówki ptaków}}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Szatanska">{{Cytuj książkę | tytuł= Ryby : encyklopedia zwierząt | inni = Henryk Garbarczyk, Małgorzata Garbarczyk i Leszek Myszkowski (tłum.) | rok=2007 | wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN]] : Dorota Szatańska | miejsce=Warszawa | isbn=978-83-01-15140-9 |strony = 91}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | tytuł= Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0| data=2008 | wydawca=Warszawa : [[Wydawnictwo Naukowe PWN]] | miejsce=Wrocław | isbn=978-83-61492-24-5}}
* {{Cytuj książkę | tytuł= Mały słownik zoologiczny: ryby | data=1976 | wydawca=[[Wiedza Powszechna]] | miejsce=Warszawa}}
* {{Cytuj książkę|autor= Karol Opuszyński|tytuł = Podstawy biologii ryb|wydawca=[[Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne]]|miejsce=Warszawa|rok=1983}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko=Załachowski |imię=Włodzimierz|tytuł=Ryby|rok=1997 |wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN]]|miejsce=Warszawa |isbn=83-01-12286-2}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Etologia]]
[[Kategoria:Zoogeografia]]

Wędrówki zwierząt - Historia wersji